Արմինֆո. Հայաստանի պլաստիկ շուկայում 2026թ. հուլիսին արդեն 5,5 մլն քարտ կա՝ տարեկան աճի արագացմամբ 15,1%-ից մինչեւ 20,2%: Դրանք, հիմնականում, NFC չիպով միկրոպրոցեսինգային քարտեր են՝ 4,8 միլիոն հատ կամ քարտերի ընդհանուր թվի 87% - ը (մեկ տարի առաջվա 83,5% - ի դիմաց), որոնց թվի տարեկան աճը պահպանվել է 29% - ի մակարդակում։ Ինչպես վկայում են ՀՀ Կենտրոնական բանկի տվյալները, արձանագրվել է NFC չիպով Arca տեղական միկրոպրոցեսինգային քարտերի տարեկան զգալի աճ։
NFC չիպով միկրոպրոցեսինգային քարտերի թվում առավելագույնը Visa քաաարտերն են՝ 51% կամ ավելի քան 2,4 մլն հատ, Mastercard-ին բաժին է ընկնում 23% կամ ավելի քան 1,1 մլն հատ, տեղական Arca-ին՝ 18% կամ գրեթե 858 հազար հատ, իսկ մնացած 8%-ը կամ 374,3 հազար հատը այլ արտասահմանյան քարտեր են: Հատկանշական է, որ միկրոպրոցեսինգային քարտերի շարքում հենց Arca-ն երրորդ տարին անընդմեջ տպավորիչ աճ է ցույց տալիս, ընդ որում ՝ տարեկան տեմպերի արագացմամբ ՝ 2,4-ից մինչև 2,6 անգամ, ինչը պայմանավորված է դրանց չիպավորմամբ և 2024-2025թթ. գործարկված ArcaPay և ArcaQR համակարգերի օգտագործմամբ։ Ընդ որում, առաջատար միկրոպրոցեսինգային Visa քարտերի աճը դանդաղել է 28% - ից մինչև 17%, չնայած այն հանգամանքին, որ հաջողվել է գերազանցել ոչ միայն Mastercard-ի աճող տեմպերը, որոնց աճը արագացել է 10% - ից մինչև 15%, այլև այլ արտասահմանյան քարտերի (AmEx, Diners Club, mir, UPI) աճը, որոնք աճը խիստ արգելակվել է՝ 38% - ից մինչև 10%:
Արձանագրվել է վիրտուալ քարտերի աճի արգելակում՝ 59% - ից մինչև 38%, որոնց քանակը գերազանցել է 524,8 հազար հատը (քարտերի ընդհանուր քանակի մասնաբաժնի աճով ՝ 8,4% - ից մինչև 9,6%): Եվ եթե մինչև 2022 թվականի կեսերը դա միայն Visa-ն էր, ապա III եռամսյակից ի վեր հայտնվել է նաև Mastersard-ը։ Ընդ որում, վիրտուալ Mastercard շարունակել է տպավորիչ աճել, բայց արդեն դանդաղում է տարեկան տեմպերով՝ 3 անգամից մինչեւ 97,4%, իսկ վիրտուալ Visa քարտերն ակնհայտորեն կորցրել է աճի տեմպը՝ 52%-ից մինչեւ 33%, բայց, այնուամենայնիվ, գերակշռությունը պահպանում են հենց Visa քարտերը՝ 459,4 հազար հատ։
Դրան զուգահեռ, սկսած 2024 թվականից, եռամսյակային կտրվածքով սկսել է նվազել մագնիսական ժապավենով քարտերի թիվը, որոնցից 2026 թվականի հուլիսին մնացել են 168,1 հազար հատ (տարեկան 62,2% անկմամբ)։ Գրեթե ամբողջությամբ դրանք տեղական Arca քարտերն են, չնչին քանակությամբ մնացել են Mastercard և այլ արտասահմանյան քարտեր, իսկ Visa-ն 2025 թվականից հրաժարվել է նման քարտերի թողարկումից ։ 2022 թվականի հուլիսի 1-ից հետո, երբ ուժի մեջ մտավ անկանխիկ վճարումների մասին նորացված օրենքը, որը պարտավորեցնում էր վճարումներ կատարել բացառապես անկանխիկ եղանակով, մագնիսական ժապավենով տեղական քարտերը սկսել են աստիճանաբար փոխարինվել չիպային քարտերով, իսկ Visa, Mastercard և այլ արտասահմանյան քարտերը շատ ավելի վաղ "վերափոխվեցին" NFC չիպով միկրոպրոցեսինգային քարտերի։ Արդյունքում, մագնիսական ժապավենով քարտերի մասնաբաժինը ընդհանուր քանակում 2020-2026թթ. նվազել է 42% - ից մինչև 3%, իսկ NFC չիպով միկրոպրոցեսինգային քարտերի մասնաբաժինը, ընդհակառակը, զգալիորեն աճել է 17% - ից մինչև 87%:
Հիբրիդային քարտերի տեսակարար կշիռն արդեն նվազել է մինչև 0,3% ընդհանուր քանակում ՝ կազմելով 17,6 հազար հատ, տարեկան 11% կրճատմամբ, ինչը պայմանավորված էր ինչպես գերիշխող Visa-ի և Mastercard-ի կրճատմամբ, այնպես էլ տեղական Arca-ների մի քանի անգամ զգալի կրճատմամբ:
Քարտերի ընդհանուր թվի տարեկան աճի դրայվեր են հանդիսացել տեղական Arca քարտերը, որոնց դինամիկան 10% անկումից հասել է երկնիշ 30,4% աճի, գերազանցելով 1 մլն հատը, ինչը նշդրանց մասնաբաժինը տարվա ընթացքում 17,4%-ից հասցրել է 19%-ի։ Միեւնույն ժամանակ, առայժմ թվով գերակշռող mastersard քարտերի տարեկան աճն արագացել է 11,2% - ից մինչեւ 17,5%, հասնելով 1,2 մլն.հատի, բայց դրանց բաժինը մի փոքր նվազել է տարվա ընթացքում՝ 22% - ից մինչեւ 21,5%: Քանակով առաջատարը Visa քարտերի տարեկան աճը դանդաղել է 27% - ից մինչեւ 19,4%, կազմելով 2,9 մլն. հատ, ինչպես նաեւ աննկատելի նվազելէ դրանց բաժինն ընդհանուր թվում՝ 53,1%-ից մինչեւ 52,7%: Նկատելիորեն դանդաղել է նաեւ այլ արտասահմանյան քարտերի (AmEx, Diners Club, mir, UPI) տարեկան աճը՝ 27,3% - ից մինչեւ 9,6%, կազմելով 374,4 հազար հատ, ընդհանուր թվում բաժնի 7,5% - ից մինչեւ 6,8% կրճատմամբ:
Քարտերի ընդհանուր թվի կառուցվածքում շարունակում են գերակշռել դեբետային քարտերը' 61,8% կամ 3,4 միլիոն հատ, որոնց հաջորդում են հաշվարկային քարտերը' 38% կամ 2,1 միլիոն հատ, իսկ մնացած փոքր բաժինը պատկանում է վարկային քարտերին' 0,2% կամ 10,9 հազար հատ: Ընդ որում, դեբետային և հաշվարկային քարտերի քանակը շարունակում է աճել, համապատասխանաբար՝ տարեկան 17% և 31%: Ինչ վերաբերում է վարկային քարտերին, ապա դրանց քանակը տարեկան կտրվածքով կրճատվել է չնչին 0,4%-ով (մեկ տարի առաջ գրեթե 2 անգամ էական կրճատումից հետո), բայց 2020-2026 թվականների ընթացքում դրանց թիվը նվազել է 23 անգամ (գրեթե 250 հազար հատից)։ Եվ եթե նախկինում Visa-ն պահպանում էր առաջատար դիրքը միայն դեբետային և հաշվարկային քարտերով, իսկ վարկային քարտերով առաջատարն էր Mastersard-ը, ապա 2022 թվականի IV եռամսյակից սկսած Visa-ն սկսեց mastersard-ին դուրս մղել առաջատար դիրքից նաև վարկային քարտերով, ինչը շարունակվեց մինչև 2025 թվականը, որից հետո առաջնությունը կրկին վերադարձավ Mastersard-ին։ Արդյունքում, մինչև 2026 թվականի հուլիսի 1 - ը Visa դեբետային քարտերն արդեն ավելի քան 1,5 միլիոն հատ են, հաշվարկային Visa-ն ՝ ավելի քան 1,3 միլիոն հատ: Mastersard վարկային քարտերը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ կազմում են մոտ 5 հազար հատ (տարեկան աննշան կրճատմամբ)՝ 3,7 հազար հատ վարկային Visa -ի դիմաց (տարեկան չնչին աճով) և ավելի քան 1,2 հազար հատ վարկային այլ արտասահմանյան քարտեր (տարեկան 2,1 անգամ թռիչքով):
Մինչդեռ, ԱրմԻնֆո ԼԳ տեղին է համարել նշել, վկայակոչելով Acba Bank-ի տվյալները, որ Հայաստանում շրջանառվող պլաստիկ քարտերից 2026 թվականի մայիսի դրությամբ այդ բանկի կողմից թողարկվել է մոտ 20% - ը կամ ավելի քան 1 մլն քարտ՝ իր առաջատար դիրքի հաստատուն ամրապնդմամբ: Ընդ որում, քարտերի ընդհանուր թվով առաջնությունից զատ, Acba Bank-ն առաջատար դիրքեր է զբաղեցնում կենսաթոշակային և աշխատավարձային քարտերի գծով: Իսկ պլաստիկ գործարքների ընդհանուր ծավալում Acba Bank-ին 2025 թվականի արդյունքներով բաժին է ընկել գրեթե 25% կամ ավելի քան 1.9 տրիլիոն դրամ (5.1 մլրդ դոլար), և այդ ցուցանիշով արդեն մի քանի տարի է, ինչ պահպանվում է առաջնությունը ։ Ինտերնետային գործարքներում նույնպես Acba Bank-ն առաջատար է՝ 2025 թվականի արդյունքներով ընդգրկելով շուկայի ընդհանուր ծավալի ավելի քան 17%-ը։ Acba Bank-ը թողարկում և սպասարկում է հինգ վճարային համակարգերի՝ , Visa, Mastercard, AmEx (American Express) и UPI (China UnionPay վճարային համակարգ) քարտեր՝ դրա հետ մեկտեղ արդեն մի քանի տարի սպասարկելով Ճապոնիայի վճարային համակարգի՝ JCB քարտերը: Acba Bank-ը պահպանում է առաջատար դիրքը նաև բանկոմատների և POS-տերմինալների թվով, այդ թվում ՝ գերակշռելով մոբայլ վճարումների քանակով և զբաղեցնելով առաջատար դիրքերից մեկը վիրտուալ վճարումների առաջին եռյակում:
