Արմինֆո.SBA (Stand-By Arrangement) նոր համաձայնագրով 2026 թվականի հունիսին Հայաստանը Արժույթի միջազգային հիմնադրամից (ԱՄՀ) կարող է ստանալ մոտ 25.3 մլն դոլարի (18.4 մլն SDR) առաջին stand-by վարկը:
Սույն SBA համաձայնագիրը ենթակա է հաստատման ԱՄՀ գործադիր խորհրդի կողմից, որի քննարկումը նախատեսված է ս.թ. հունիսին, ինչը կբացի հասանելիություն վերոնշյալ տրանշին: Արդյունքում՝ 2025թ. դեկտեմբերին ծրագրի մեկնարկից ի վեր հասանելի միջոցների ընդհանուր ծավալը կկազմի մոտ 50.6 մլն դոլար (36.8 մլն SDR)։ Այդ մասին նշվում է ԱՄՀ-ի հաղորդագրության մեջ, որտեղ հիշատակվում է 2026թ. մարտի 19-30-ը Ալեքսանդր Թիմանի գլխավորած ԱՄՀ խմբի այցը Երևան՝ SBA պահուստային վարկավորման շուրջ համաձայնագրի շրջանակներում Հայաստանի իշխանությունների հետ առաջին ամփոփման շուրջ քննարկումներ անցկացնելու նպատակով։
Մասնավորապես, հաղորդագրության մեջ նշվում է, որ ԱՄՀ-ի մասնագետներն ու Հայաստանի իշխանություններն առաջին ամփոփման շուրջ համաձայնության են եկել պահուստային վարկավորման եռամյա ծրագրի (SBA) շրջանակներում, որը հայկական կողմը դիտարկում է որպես կանխարգելիչ: SBA ծրագիրը նպատակ ունի աջակցել պետական քաղաքականությանը և բարեփոխումների ծրագրին ' մակրոտնտեսական կայունությունը պահպանելու և վստահ ու կայուն աճ ապահովելու համար:
ԱՄՀ-ն ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ Հայաստանում տնտեսական ակտիվությունը շարունակում է բարձր մնալ։ ՀՆԱ-ի աճը 2025 թվականին հասել է 7,2% - ի, և, ինչպես ակնկալում է ԱՄՀ-ը, աստիճանաբար կդանդաղի 2026 թվականին, քանի որ ներքին պահանջարկը թուլանում է, և Մերձավոր Արևելքում պատերազմի ավելի լայն հետևանքներ են ի հայտ գալիս: Քաղաքականության առաջնահերթությունները ներառում են տնտեսական կայունության բարձրացում, հարկային մուտքերի հետագա մոբիլիզացում և պարտքի չափավոր մակարդակը պահպանելու համար ծախսերի առաջնահերթություն, ինստիտուցիոնալ բազայի ամրապնդում և կառուցվածքային բարեփոխումների շարունակում՝ առևտուրը դիվերսիֆիկացնելու, ընդհանուր գործարար միջավայրը բարելավելու և ավելի ներառական աճ ապահովելու համար:
Քննարկումների ավարտին Ալեքսանդր Թիմանն ընդգծել է. «Հայաստանում տնտեսական ակտիվությունը մնում է կայուն. 2025 թվականին իրական ՀՆԱ-ի 7,2% աճը պայմանավորված է եղել սպառման և ներդրումների բարձր մակարդակով: Զբաղվածության աճը կայուն է եղել, իսկ գնաճն աստիճանաբար աճել է՝ 2026 թվականի փետրվարին հասնելով տարեկան 4,3 տոկոսի ։ Ընթացիկ հաշվի պակասուրդը 2025 թվականին աճել է մինչև ՀՆԱ-ի 7,2% ՝ ներքին պահանջարկի ուժեղացման և առևտրային հոսքերի շարունակական կարգավորման ֆոնին ՝ տարանցիկ առևտրի ծավալների նվազման պայմաններում: 2025 թվականին բյուջեի պակասուրդը կազմել է ՀՆԱ-ի 3,7%-ը, ինչը ծրագրված մակարդակից ցածր է եղել՝ թույլ տալով խուսափել ներքին պահանջարկի վրա լրացուցիչ ճնշումից և պետական պարտքը պահպանել չափավոր մակարդակում՝ ՀՆԱ-ի 47,3%։ Բանկային համակարգը մնում է բարձր եկամտաբեր և ունի կապիտալի և իրացվելիության զգալի պաշարներ»:
«Ակնկալվում է, որ իրական ՀՆԱ-ի աճը 2026 թվականին կմնա կայուն, բայց կդանդաղի մինչև 5,3%, քանի որ ներքին պահանջարկը թուլանում է և Մերձավոր Արևելքում պատերազմի հետևանքով առաջացած առևտրի որոշ խափանումներ են ի հայտ գալիս: Կանխատեսվում է, որ գնաճը կարճաժամկետ հեռանկարում կմնա բարձր ՝ նավթի գների աճի և լոգիստիկ ծախսերի ավելացման ֆոնին ՝ առևտրային երթուղիների փոփոխության պատճառով, բայց միջնաժամկետ հեռանկարում կվերադառնա թիրախային շեմին (3%, + / -1 տ․կ․ - խմբ.): Այս կանխատեսման ռիսկերը պայմանավորված են Մերձավոր Արևելքում շարունակվող պատերազմի հետ կապված աննախադեպ անորոշությամբ: Կարճաժամկետ հեռանկարում դրանք ներառում են հումթային ապրանքների գների հետագա անկայունություն, առևտրի խափանումներ և առևտրի լոգիստիկայի ծախսերի աճ: Միջնաժամկետ հեռանկարում Հայաստանի վրա կարող է ազդել առեւտրային գործընկեր երկրների աճի հնարավոր դանդաղումը եւ գլոբալ ֆինանսական պայմանների խստացումը",-հայտարարել է պարոն Թիմանը, միաժամանակ նկատելով, որ դրական կողմից աճը կարող է գերազանցել սպասումները, եթե խաղաղության հռչակագրով նախատեսված տրանսպորտային կապերն ավելի օպերատիվ իրականացվեն:
Նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ առաջիկա միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրի շրջանակներում իշխանությունները ձգտում են պահպանել մակրոֆիսկալ կայունությունը ՝ միաժամանակ ապահովելով Հայաստանի զարգացման կարիքները, նշել է. «Այս համատեքստում 2026 թվականի բյուջեի պակասուրդի թիրախային ցուցանիշը մնում է համարժեք և հասանելի, հաշվի առնելով ծախսերի առաջնահերթ կարիքները, ներառյալ սոցիալական պաշտպանությունը, մարդկային կապիտալը, ազգային անվտանգությունը և ենթակառուցվածքի զարգացումը: Միջնաժամկետ հեռանկարում ծախսերի կշռված առաջնահերթությունը, ինչպես նաև հարկային քաղաքականության բարեփոխումները և եկամուտների վարչարարության ամրապնդումը կշարունակեն պահպանել աստիճանական ֆիսկալ համախմբում ՝ պարտքը չափավոր պահելու համար: Միջնաժամկետ բյուջետային պլանավորման ամրապնդմանն ուղղված ընթացիկ բարեփոխումները ողջունելի են: Պետական ֆինանսների կառավարման կատարելագործմանն ուղղված հետագա ջանքերը, այդ թվում ' ֆիսկալ ռիսկերի հուսալի կառավարման և թափանցիկության միջոցով, ինչպես նաև պետական ներդրումների կառավարման համակարգի ամրապնդումը շարունակում են մնալ գերակա խնդիրներ»։
ԱՄՀ-ի հանձնարարականի համաձայն, ավելացող գնաճային ճնշումների եւ գնաճի վերաբերյալ կանխատեսումների բարձր անորոշության պայմաններում Հայաստանի Կենտրոնական բանկը (ԿԲ) պետք է շարունակի ուշադիր հետեւել տնտեսության զարգացմանը եւ գնաճային սպասումներին, ինչպես նաեւ պատրաստ լինի, անհրաժեշտության դեպքում, բարձրացնել առանցքային տոկոսադրույքը՝ գնաճի թիրախային նշաձողին վերադառնալու համար: Ինչպես ընդգծել է պարոն Թիմանը, արտարժույթի լողացող փոխարժեքը շարունակում է մնալ ցնցումների հիմնական կլանիչը, իսկ ԿԲ-ի միջազգային պահուստային բուֆերները ապահովում են կայունությունն արտաքին ցնցումների նկատմամբ: ԿԲ-ը շարունակում է զգոն կերպով հետևել ֆինանսական հատվածում առկա ռիսկերին և կատարելագործել իր գործիքներն ու վերահսկողության հնարավորությունները:
«Կառուցվածքային բարեփոխմանն ուղղված ջանքերը պետք է շարունակվեն տնտեսական կայունության ամրապնդման և ներառական աճի խթանման համար: Ողջունելի են արտահանման զամբյուղի և իրացման շուկաների դիվերսիֆիկացմանը, գործարար միջավայրի և կորպորատիվ թափանցիկության բարելավմանը, ինչպես նաև ֆինանսավորման հասանելիության ընդլայնմանն առչվող իշխանությունների ծրագրերը: Այս նպատակներին հասնելը պահանջում է զբաղվածության եւ արտահանման ռազմավարությունների ժամանակին եւ արդյունավետ իրականացում, ինչպես նաեւ սնանկության համակարգի արդիականացում ' որակյալ ներդրումներին աջակցման համար», - ասել է պարոն Թիմանը:
Հիշեցնենք, որ 2025թ. դեկտեմբերի սկզբին Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) Գործադիր խորհուրդը հաստատել է Հայաստանի հետ SBA (Stand-By Arrangement) եռամյա նոր համաձայնագիրը 128.8 մլն SDR կամ մոտ 175 մլն դոլար ընդհանուր գումարով (ԱՄՀ-ում Հայաստանի քվոտայի 100% - ը) stand-by պահուստային վարկի վերաբերյալ։ Միաժամանակ, ԱՄՀ-ն ավարտել է նախորդ վեցերորդ ամփոփումը SBA համաձայնագրի շրջանակում, որի գործողության ժամկետը լրանում էր 2025թ. դեկտեմբերի 11-ին: ԱՄՀ-ի Խորհրդի կողմից Հայաստանին նոր SBA-ի հավանությունից հետո անմիջապես հասանելի կդառնա 18.4 մլն SDR-ին համարժեք գումարը: Մնացած գումարը կտրամադրվի հավասար տրանշներով՝ հաշվի առնելով վեց կիսամյակային ամփոփումները։
