Երկուշաբթի, 16 Նոյեմբերի 2026 15:29
Կարինա Մելիքյան

Հայաստանում 2026թ. հոկտեմբերին vPOS-ների թիվը հասել է 6,8 հազարի, իսկ առցանց գործարքների իննամսյա ծավալը մոտեցել է 6 մլրդ դոլարի

Հայաստանում 2026թ. հոկտեմբերին vPOS-ների թիվը հասել է 6,8 հազարի, իսկ առցանց գործարքների իննամսյա ծավալը մոտեցել է 6 մլրդ դոլարի

Արմինֆո. Հայաստանում վիրտուալ պոստերմինալների (vPOS) թիվը 2026 թվականի հոկտեմբերին հասել է 6,756 հազարի, որից ավելի քան 50%-ը կամ 3,381 հազարը գործարկվել է առեւտրի, հանրային սննդի եւ ծառայությունների կետերում ։ VPOS-ների քանակի տարեկան 18,8% կամ 1,071 հազար հատով աճըն և սովորական պոստերմինալների 12,2% - ով կամ 11,369 հազար հատով աճը լիովին բացատրվում է անկանխիկ վճարումների ակտիվությամբ, որոնք պարտադիր են դարձել 2022 թվականի հուլիսից կանխիկ գործարքների օրենսդրական սահմանափակման ներդրումից հետո։ Այդ մասին են վկայում ՀՀ Կենտրոնական բանկի տվյալները։

 

Այսպես, 2026թ.հոկտեմբերի դրությամբ մեծածախ և մանրածախ առևտրի կետերում (սուպերմարկետներ, խանութներ, շուկաներ, տոնավաճառներ) գործարկվել է 59,971 հազար պոստերմինալ (այդ թվում ՝ 2,420 հազար vPOS), տարեկան աճը կազմել է 9,2% կամ 5,064 հազար միավոր: Ընդ որում, տվյալ օբյեկտներում բանկոմատների թիվը կրճատվել է 8,5%-ով կամ 53 միավորով ՝ մինչև 568 միավոր: Դրան զուգընթաց բանկերը, օպտիմալացնելով իրենց մասնաճյուղերում բանկոմատային ցանցը (ապամոնտաժվել է 20 ATM, պոստերմինալների ցանցը մեծացրել են 15 միավորով (vPOS - ների աճի հաշվին 36 միավորով ՝ 21 միավորով կրճատելով սովորական պոստերմինալները)։

 

Ընդհանուր առմամբ, 2026թ. հոկտեմբերի դրությամբ Հայաստանում կար 111,267 հազար POS-տերմինալ, որից 104,511 հազարը՝ սովորական։ Ընդ որում, բանկերի գլխամասային գրասենյակներում եւ մասնաճյուղերում գտնվում են 1,168 հազար միավոր (այդ թվում ՝ 147 vPOS), այն դեպքում, երբ առեւտրի, հանրային սննդի/ծառայությունների ոլորտի (հյուրանոցներ, ռեստորաններ, սրճարաններ, բուժսպասարկման կետերում (հիվանդանոցներ, ատամնաբուժարաններ, դեղատներ) դրանք հաշվվում են 80,267 հազար միավոր (այդ թվում ՝ 3,588 հազար vPOS)։

 

2026թ. հոկտեմբերին Հայաստանում բանկոմատների թիվը կազմել է 1,360 հազ. հատ, տարեկան 11% - ով կամ 168 միավորով նվազմամբ: Դրանցից մայրաքաղաքային եմ 895 հատը, իսկ մարզային՝ 465 հատը, տարեկան նվազումը, համապատասխանաբար, 76 և 92 միավորներով: Ընդ որում, նման քանակի բանկոմատների ապամոնտաժումն արձանագրվել է ինչպես բանկերում և դրանց մասնաճյուղերում, այնպես էլ առևտրի և սպասարկման կետերում: Կենտրոնական բանկի հաշվետվության մեջ նշվում է նաև վճարային տերմինալների քանակը ՝ 11,380 հազար միավոր, որից 5,122 հազարը տեղադրված է մայրաքաղաքում, իսկ 6,258 հազարը ՝ մարզերում ։ Ընդ որում, բանկերում տեղադրված է 912 միավոր ։ Իսկ մեծ մասը ՝ 10,468 հազար միավոր, վճարահաշվարկային կազմակերպությունները "ցրել են" խոշոր առևտրի կենտրոններում, մայրաքաղաքի բանուկ փողոցներում և մարզերում ։ Տարեկան կտրվածքով վճարային տերմինալների թիվը նվազել է 288 միավորով, ընդ որում, միայն 9 ամսում ՝ 121 միավորով, մասնավորապես, I եռամսյակում 22 միավորով ավելացումից հետո II եռամսյակում կրճատվել է 79 միավորով եւ եւս 64 միավորով դրանց թիվը կրճատվել է III եռամսյակում: Իսկ վճարային տերմինալների թիվը կրճատել են ինչպես բանկերը, այնպես էլ վճարահաշվարկային կազմակերպությունները ։

 

ԿԲ - ի տվյալների համաձայն,  Հայաստանում ս.թ. հոկտեմբերի դրությամբ հաշվվում է արդեն ավելի քան 5,6 մլն քարտ (տարեկան 19,4% աճով), իսկ պլաստիկ գործարքների ծավալը (հաշվի առնելով արտասահմանյան գործարքները Հայաստանի թողարկող բանկերի քարտերով) 2026 թվականի 9 ամիսների ընթացքում գերազանցել է 6 տրլն դրամը (16.5 մլրդ դոլար՝ տարեկան 12% աճով): Այդ ծավալից անկանխիկ գործարքներին բաժին է ընկնում ավելի քան 61% - ը կամ 3.7 տրլն դրամը (10.1 մլրդ դոլար՝ 22% տարեկան աճով), որոնց կառուցվածքում, իրենց հերթին, գերակշռում են վիրտուալ պոստերմինալների միջոցով գործարքները՝ գրեթե 57% կամ 2.1 տրլն դրամ (5.7 մլրդ դոլար):

 

Նշենք, որ արդեն երրորդ տարին անընդմեջ պլաստիկ գործարքների աճը ապահովվում է պոստերմինալների, հատկապես, վիրտուալ եւ շարժական պոստերմինալների միջոցով գործարքների բարձր ակտիվությամբ, իսկ վերջերս՝ նաեւ QR տերմինալների միջոցով: Եվ եթե նախկինում ընդհանուր պլաստիկ գործարքներում առաջնությունն ավանդաբար պատկանում էր կանխիկ գործառնություններին, ապա վերջիններիս օրենսդրական սահմանափակման պահից (2022 թվականի հուլիսից) իրավիճակը փոխվել է հօգուտ անկանխիկ քարտային գործարքների, որոնք արդեն 2023 թվականին դարձել են գերակշռող՝ 2025 թվականին դիրքերի հետագա ամրապնդմամբ մինչև 56,8%։