Արմինֆո.2024 թվականից Հայաստանում ՓՄՁ զարգացման ռազմավարություն չկա։ Այդ մասին հաղորդել է Հայաստանի ՓՄՁ ասոցիացիայի նախագահ Հակոբ Ավագյանը՝ Գյումրիում Հայաստանի բանկերի միության նախաձեռնած "Երևանի սահմաններից դուրս ձեռնարկատիրության ընդլայնման սահմանափակումներն ու հնարավորությունները" թեմայով պանելային քննարկման ժամանակ:
Նա նշել է, որ վերջին ռազմավարության ավարտը թվագրվում է 2024 թվականին, և այդ ժամանակից ի վեր քննարկումներ են ընթանում, բայց հստակություն այդպես էլ չի հայտնվել: Փորձագետը դժգոհել է, որ գրեթե 5 տարի առաջ փակվեց ՓՄՁ զարգացման ազգային կենտրոնը, որը մասնաճյուղեր ուներ մարզերում և Երևանում: Նա նշել է, որ այդ կառույցը հենց սկզբից "բռնել է բիզնեսի ձեռքը", փորձել է մրցակցություն ներդնել բանկերի համար ՝ գործարկելով մինչեւ 5 մլն դրամ վարկեր՝ առանց գրավային ապահովման, 5 տոկոս տոկոսադրույքով:
Ավագյանը, վկայակոչելով պաշտոնական տվյալները, տեղեկացրել է, որ 2024թ. Հայաստանում ակտիվ տնտեսվարող սուբյեկտների թիվը կազմել է 72 հազար՝ 2025թվին աճելով մինչև 75 հազար։ Նրա խոսքով ՝ 97% - ը ՓՄՁ ակտիվ սուբյեկտներ են: Ընդ որում, գործունեության ոլորտների առումով արտադրությանը բաժին է ընկնում ՓՄՁ-ների միայն 11% - ը։ "Այսինքն, պատկերացրեք, թե ինչի հետ գործ ունենք", - նշել է նա։ Ասոցիացիայի նախագահը նաև նշել է, որ Շիրակի մարզում գործում է 5 հազար ՓՄՁ, որոնց 90%-ից ավելին մանր ձեռնարկատիրրություն է, իսկ վարձու աշխատող չունեցող՝ մոտ 3 հազարը:
Հիշեցնելով, որ Շիրակը Հայաստանի ամենաաղքատ մարզն է, նա ընդգծել է, որ աղքատության հաղթահարման արդյունավետ միջոցներից մեկը ՓՄՁ զարգացումն է: Ավագյանը ողջունել է մարզերում դպրոցների կառուցումը, սակայն նկատել է, որ որքան էլ հրաշալի լինի կրթական հաստատությունը, մարդիկ կլքեն իրենց քաղաքները, եթե աշխատատեղեր չստեղծվեն: Այ առումով նա օրինակ է բերել արցախցիներին, որոնք բռնի տեղահանվելուց հետո, մեծամասամբ, ապաստան գտան երկրի մարզերում, բայց հետո նրանցից շատերը տեղափոխվեցին Երևան՝ որոնելով վաստակելու միջոցներ։
Ասոցիացիայի ղեկավարը նկատել է, որ Երեւանի եւ մարզերի տնտեսական քաղաքականությունը պետք է տարբերվի ՝ ելնելով յուրաքանչյուր մարզի առանձնահատկություններից: Օրինակ, նա ընդգծել է, որ տարբերությունը կարող է լինել, առաջին հերթին, հարկման համակարգում։ "Չի կարող Գյումրու բակերում խանութը հարկվել այնպես, ինչպես Երևանի Ամիրյան փողոցի բակերում գտնվող խանութը", - կարծում է նա:
Պանելային քննարկման ժամանակ այս տեսակետին աջակցել է նաև "Մանթաշյանց" բիզնես ակումբի ղեկավար Վահրամ Միրաքյանը։ Նա նշել է, որ երկրի մարզերը զրկված են Երևանի հետ մրցակցելու հնարավորությունից։ Ենթակառուցվածքը եւ աշխատատեղերը կենտրոնացված են մայրաքաղաքում։ "Ի՞նչ անել այդ դեպքում։ Պետք է հավասարեցնել հնարավորությունները",- ասել է նա՝ նպատակահարմար գտնելով օրենսդրական փոփոխություններ կատարել, մասնավորապես ՝ հարկման գծով։ Բիզնես ակումբի ներկայացուցիչը հայտարարել է երկրի մարզերում հարկային արտոնությունների ներդրման անհրաժեշտության մասին՝ կամ շահութահարկի փոփոխության, կամ եկամտահարկի նվազեցման տեսքով եւ այլն: "Պետք է ինչ-որ առավելություն ստեղծել, որպեսզի հնարավոր լինի գոնե հարկային արտոնությունների վրա հենվելով ներդրումներ ներգրավել մարզերում, որից հետո այնտեղ ենթակառուցվածքներ կձևավորվեն։ Կարծում եմ՝ պետք է հավասարեցնել հնարավորությունները։ Բայց այս պահին մրցակցային առավելություն ունի Երեւանը", - նկատել է Միրաքյանը։
Առկա խնդիրների թվում նա նշել է նաև մարզերում բարձր որակավորում ունեցող կադրերի պակասը, քանի որ նրանք կենտրոնացած են մայրաքաղաքում: "Յուրաքանչյուր լավ մասնագետ պատրաստ չէ մայրաքաղաքից տեղափոխվել մարզ, այդ թվում ՝ այնտեղ ենթակառուցվածքների բացակայության, ժամանցի համար անբավարար վայրերի և այլնի պատճառով",- ասել է նա:
Նշենք, որ Հայաստանի բանկերի միության նախաձեռնությամբ տարեկան երկու անգամ հանրապետության մարզային քաղաքներում տեղի է ունենում գործարար-բանկային հատվածի երկխոսությանը նվիրված խորհրդաժողով: Միջոցառումներ տեղի ունեցան արդեն Արագածոտնի, Սյունիքի, Լոռու մարզերում և Երևան քաղաքում, այս անգամ ՀԲՄ-ն հյուրերին ըննդոընել է Շիրակի մարզում: Ավանդական խորհրդաժողովից բացի այս տարի կազմակերպվել էր "Բանկերը և բիզնեսը Գյումրիում" էքսպոն, որի շրջանակներում գյումրեցիները հնարավորություն են ունեցել ծանոթանալու բանկերի պրոդուկտներին, հատուկ առաջարկներին և ծառայություններին:
Օրվա երկրորդ կեսին տեղի է ունեցել "Հայաստանի տնտեսությունը Երևանից դուրս" խորհրդաժողովը, որի նպատակն էր մեկ հարթակում համախմբել բանկային համակարգի, պետական և միջազգային կառույցների, ինչպես նաև գործարար համայնքի ներկայացուցիչներին, ներկայացնել Երևանից դուրս բիզնեսի ֆինանսավորման հնարավորություններն ու առկա ֆինանսական գործիքները, ինչպես նաև քննարկել մարզերում տնտեսական ակտիվության ընդլայնման, ներդրումների և ֆինանսական ծառայությունների մատչելիության հեռանկարները:
Մասնավորապես, տեղի են ունեցել պանելային քննարկումներ տարբեր թեմաների շուրջ, ինչպես նաև ցուցադրվել է "Հաջողության պատմություններ" ֆիլմը, որը տեսանելի պատմում է Շիրակի մարզի գործարարների անցած ուղու, տեղական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և բանկային համակարգի հետ հուսալի գործընկերության արդյունքների մասին:
