Արմինֆո.Լոռու մարզի Թեղուտի պղնձամոլիբդենային հանքավայրի ձեռք բերման հիմնական նպատակներից մեկը Հայաստանի ռազմավարական կարեւորություն ունեցող հանքային ռեսուրսներին ամերիկյան մատակարարման շղթաների հասանելիության ապահովումն էր: Ադս մասին, ինչպես հաղորդում են ԶԼՄ-ները, հայտարարել է ռուսական ծագմամբ ամերիկացի ներդրող Կոնստանտին Սոկոլովը՝ Bloomberg-ի հետ հարցազրույցում։
Նա ընդգծել է, որ խիստ շահագրգռված է հարավկովկասյան տարածաշրջանում իր գործունեության ընդլայնմամբ, քանի որ խորապես հավատում է դրա միագումար ներուժին: Այդ առնչությամբ Սոկոլովն ընդգծել է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ստորագրված խաղաղության մասին հուշագիրն աննախադեպ իրադարձություն է, որը կարող է արմատապես վերափոխել տարածաշրջանը:
Ներդրողը նշել է, որ մինչ օրս Թեղուտի արտադրանքի մեծ մասն արտահանվել է Չինաստան։ Սակայն նա մտադիր է վերակողմնորոշել մատակարարումները դեպի ԱՄՆ՝ նոր առեւտրային պայմանագրեր կնքելով արտադրանքի գնման մասին գործող համաձայնագրի գործողության ժամկետի ավարտից հետո:
Սոկոլովը նախատեսում է տարեկան արտադրությունը հասցնել 120-130 հազար տոննա պղնձի խտանյութի, որը պարունակում է մոտ 26-28 հազար տոննա պղինձ: Նրա խոսքով ՝ նոր արտադրական հզորությունները նախատեսվում է շահագործման հանձնել 2030 թվականին, իսկ ձեռնարկությունն ողջ հզորությանը կհասնի 2031 թվականից:
Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ ԱրմԻնֆո-ն, հղում անելով Reuters-ին, հաղորդել էր, որ Սոկոլովը տիրապետում է խոշոր հեռահաղորդակցության և հանքարդյունաբերության ակտիվների այս տարածաշրջանում եւ նախկինում ղեկավարել է ներդրումային ֆիրմա, որը կողմնորոշված է դեպի Ռուսաստան եւ գովազդում է Կրեմլի հետ սերտ կապերը, ինչպես ցույց են տալիս Reuters գործակալության ուսումնասիրած փաստաթղթերը:
Հիմնադիր փաստաթղթերի համաձայն՝ ռուսական ծագումով 51-ամյա գործարար Կոնստանտին Սոկոլովը հունվարին նշանակվել է ներդրումային հիմնադրամի ղեկավար, որն այժմ կոչվում է Ձեռնարկությունների անդրկասպյան հիմնադրամ: Նա խոշոր բաժնեմասեր ունի Հայաստանի բջջային կապի խոշորագույն ընկերությունում՝ Viva Armenia-ում, և այս տարվա սկզբին ձեռք է բերել Հայաստանում մեծությամբ երկրորդ պղնձամոլիբդենային հանքավայրը՝ այն գնելու համար ԱՄՆ կառավարությունից հատուկ թույլտվություն ստանալուց հետո:
Նշենք, որ Թեղուտը պղնձի եւ մոլիբդենի պաշարներով երկրորդ հանքավայրն է Հայաստանում: Նրա գնահատված պաշարները կազմում են շուրջ 450 մլն տոննա հանքաքար, իսկ արտադրական ենթակառուցվածքը ներառում է գործող լեռնահարստացման կոմբինատը:
Այն բանից հետո, երբ "Վալլեքս գրուպ" ընկերությունը չկարողացավ սպասարկել վարկային պարտավորությունները, հանքավայրը 2018 թվականին անցավ ՎՏԲ բանկի վերահսկողության ներքո՝ շուրջ 380 մլն դոլար պարտքի դիմաց: 2024 թվականի արդյունքներով բանկի հանդեպ չմարված պարտավորությունների ծավալն արդեն գերազանցում էր 162 մլրդ դրամը կամ մոտ 440 մլն դոլարը:
Թեղուտի պղնձամոլիբդենային հանքավայրի շահագործման ծրագիրը ՀՀ կառավարության հավանությանն է արժանացել դեռևս 2007թ. նոյեմբերին: Պաշարներով Թեղուտի հանքավայրը երկրորդն է հանրապետությունում՝ Սյունիքի Քաջարանի պղնձի և մոլիբդենի հանքավայրից հետո: Դեռևս 1972 թվականին այնտեղ իրականացվել են լայնածավալ երկրաբանահետախուզական աշխատանքներ, որոնց արդյունքում հաստատվել են 450 մլն տոննա հանքաքարի պաշարներ՝ 1,6 մլն տոննա պղնձի և 99 հազար տոննա մոլիբդենի պարունակությամբ ։ Բնապահպանական խնդիրների պատճառով նախագիծը 2018թ. փետրվարին դադարեցվել է: Այն ժամանակ հայտարարվում էր, որ հանքավայրի շահագործումը կարող է շարունակվել միայն մի շարք տեխնիկական եւ բնապահպանական խնդիրների լուծումից հետո, որոնց պատճառով ընկերությունը, փաստորեն, զրկվել էր վարկային աջակցությունից։ 2018 թվականի նոյեմբերի 21-ին ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարար Գարեգին Բաղրամյանը լրագրողներին հաղորդել էր, որ ՎՏԲ բանկը ընտրում է Թեղուտի նախագծի նոր օպերատոր:
