ԱրմԻնֆո: Մեծամորի ատոմակայանի (ԱԷԿ) ղեկավարությունը՝ գլխավոր տնօրեն Էդուարդ Մարտիրոսյանի գլխավորությամբ, հուլիսի 14-17-ը աշխատանքային այցով մեկնել է Բուլղարիա, որտեղ ստուգվել է Կոզլոդույի ԱԷԿ-ում աշխատանքները:
ԱԷԿ-ի մամուլի ծառայության տվյալներով՝ հայկական պատվիրակությունը այցելել է Կոզլոդույի ԱԷԿ՝ փորձի փոխանակման ծրագրին և փորձագիտական այցին մասնակցելու համար: Այցի ընթացքում Մարտիրոսյանը հանդիպել է Կոզլոդույի ԱԷԿ-ի գործադիր տնօրենի տեղակալ Էդուարդ Մարտիրոսյանի հետ: Անդրեյ Կրասնոչարովը և Հայկական ԱԷԿ-ի կառավարման թիմի մյուս անդամները մասնակցել են համապատասխան մասնագետների հետ քննարկումներին, որոնք համակարգում են նրանց գործունեության ոլորտները։
Կողմերը քննարկել են ատոմակայանների անվտանգ և հուսալի շահագործման, ծառայության ժամկետի երկարացման ծրագրերի, միջազգային համագործակցության զարգացման և այս ոլորտում լավագույն փորձի կիրառման հետ կապված հարցեր։
Ծրագիրը ներառել է նաև Կոզլոդույի ԱԷԿ-ի արտադրական և տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների տեխնիկական շրջագայություններ, որոնց ընթացքում հայկական պատվիրակությունը ծանոթացել է կայանի շահագործման, սպասարկման, անվտանգության և արդիականացման գործընթացներին։
Հիշեցնենք, որ այս տարվա մայիսին Հայկական ԱԷԿ-ը կանգնեցվել է հնգամսյա պլանային սպասարկման համար։ Այս ընթացքում, ռուսական պետական կորպորացիայի «Ռոսատոմ» մասնագետների օգնությամբ, կիրականացվեն Հայկական ԱԷԿ-ի 2-րդ բլոկի ծառայության ժամկետի երկարացման երկրորդ ծրագրի հիմնական աշխատանքները։ Առաջին երկարաձգման ծրագրից խնայված 65 միլիոն դոլարը կօգտագործվի այս խնդիրը լուծելու համար։
Միևնույն ժամանակ, ներկայումս ընթացքի մեջ է Հայկական ատոմակայանի (ՀԱԷԿ) երկրորդ էներգաբլոկի երկարաձգման երկրորդ ծրագիրը, որի նպատակն է դրա ծառայության ժամկետը 10 տարով՝ մինչև 2036 թվականը, երկարաձգել։ Մինչ այդ ժամանակահատվածում հանրապետությունում նախատեսվում է կառուցել նոր ատոմային էներգաբլոկ։ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Հարավային Կորեայի և Չինաստանի նման երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել Հայաստանում նոր ԱԷԿ կառուցելու հարցում։ Դեռևս 2023 թվականի հուլիսին Հայաստանի կառավարությունը աշխատանքային խումբ էր ուղարկել Միացյալ Նահանգներ՝ ծանոթանալու ամերիկյան միջուկային տեխնոլոգիաներին, փոքր մոդուլային ռեակտորներին և դրանց մշակումներին։ Փաշինյանը բազմիցս հայտարարել է, որ ռազմավարական որոշում է կայացվել կառուցել փոքր մոդուլային ատոմակայան։ Հատկանշական է, որ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսի փետրվարի 9-ին Հայաստան կատարած այցի ժամանակ ստորագրվել է 9 միլիարդ դոլարի համաձայնագիր՝ քաղաքացիական ատոմային էներգիայի զարգացման ոլորտում համագործակցությունը շարունակելու համար, որի շրջանակներում Երևանը կստանա փոքր մոդուլային ռեակտորի տեխնոլոգիա։ Սակայն փետրվարի 11-ին խորհրդարանում, պատասխանելով փոխխոսնակ Ռուբեն Ռուբինյանի հարցին, թե երբ է վերջապես փակվելու Մեծամորի ատոմակայանը և ում հետ է Հայաստանը համագործակցելու նորը կառուցելու հարցում, Փաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանը դեռ ընտրում է, թե որ ատոմակայանը կառուցել։ Նա նշել է, որ Մեծամորի ատոմակայանի շահագործման ժամկետը կարող է երկարաձգվել մինչև 2046 թվականը: Նախկինում ենթադրվում էր, որ այս ժամկետը կշարունակվի մինչև 2036 թվականը: Նրա խոսքով՝ այս ընթացքում կարող է որոշում կայացվել նոր էլեկտրակայանի կառուցման վերաբերյալ:
Նշենք նաև, որ ՀՀ էներգետիկայի ոլորտի զարգացման ռազմավարական ծրագրի (մինչև 2040 թվականը) և դրա իրականացման ժամանակացույցի համաձայն՝ Հայաստանը նախատեսում է մինչև 2040 թվականը արևային և քամու էլեկտրակայանների հզորությունը հասցնել առնվազն 2000 ՄՎտ-ի: Արդյունքում, վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների միջոցով արտադրված էլեկտրաէներգիայի մասնաբաժինը էլեկտրաէներգիայի համախառն վերջնական սպառման մեջ 2030 թվականին, ներառյալ խոշոր հիդրոէլեկտրակայանները, կհասնի մոտավորապես 50%-ի, իսկ մինչև 2040 թվականը՝ մոտավորապես 60%-ի:
