ԱրմԻնֆո. ՀՀ կառավարության 2027-2029 թվականների միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրի ամենամտահոգիչ առանձնահատկություններից մեկը տնտեսական աճի կանխատեսումների չափազանց լավատեսական բնույթն է, ըստ «Լույս» հիմնադրամի վերլուծական ուսումնասիրության:
Մասնավորապես, ծրագրի համաձայն, իշխանությունները 2026 թվականին կանխատեսում են 5.4% տնտեսական աճ, որը միջնաժամկետ հեռանկարում պետք է աստիճանաբար արագանա և 2029 թվականին հասնի 6.1%-ի:
Միևնույն ժամանակ, միջազգային կազմակերպությունների կանխատեսումները միջնաժամկետ հեռանկարում տնտեսական աճի տեմպերի վերաբերյալ մնում են զգալիորեն ավելի զուսպ: Ավելին, փաստաթղթում ներկայացված նման լավատեսության հիմնավորումները հիմնականում կապված են այն գործոնների հետ, որոնց ազդեցությունը կամ արդեն թուլանում է, կամ որոնց իրականացման ժամկետները վերջին տարիներին բազմիցս հետաձգվել են:
Ավելին, ինչպես նշում են վերլուծաբանները, ծրագիրը միաժամանակ ընդունում է, որ ՀՀ տնտեսական աճի կանխատեսումները ենթակա են բարձր աստիճանի անորոշության և ներառում են ինչպես բացասական, այնպես էլ դրական ռիսկեր: Հատկանշական է, որ գերակշռում է առաջինը: Այլ կերպ ասած, ծրագրի հեղինակները փաստացի ընդունում են, որ զգալի անորոշության պայմաններում մակրոտնտեսական բազային սցենարի կանխատեսվող պարամետրերից շեղվելու հավանականությունն ավելի բարձր է, և արդյունքը կլինի բացասական։
2027-2029 թվականների միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրում նախատեսված պետական բյուջեի անվանական ագրեգատային եկամուտների և հարկային եկամուտների կանխատեսումները վերանայվել են դեպի վեր։ Սակայն այս աճը չի ուղեկցվում ՀՆԱ-ում դրանց մասնաբաժնի համեմատելի աճով։
Ծրագրի համաձայն՝ մինչև 2029 թվականը պետական բյուջեի ընդհանուր ծախսերը կկազմեն 4.461 տրիլիոն դրամ, ինչը 35%-ով ավելի է 2025 թվականի ցուցանիշի համեմատ։ Պետական պարտքը, 2025 թվականի 5.355 տրիլիոն դրամի համեմատ 43.6%-ով աճելով, կհասնի 7.689 տրիլիոն դրամի։ Չնայած բյուջետային ծախսերի և պետական պարտքի շարունակական աճին բացարձակ առումով, կանխատեսվում է, որ դրանց բաժինը ՀՆԱ-ում կնվազի մինչև 2029 թվականը 2026 թվականի համեմատ՝ տնտեսական աճի արագացման պատճառով։
Փաստաթղթի համաձայն՝ կառավարության պարտքի բեռը միջնաժամկետ հեռանկարում զգալիորեն կաճի։ Մինչև 2029 թվականը պետական պարտքի սպասարկման ծախսերը տոկոսների վճարման համար կավելանան 42.4%-ով՝ համեմատած 2025 թվականի իրական մակարդակի հետ՝ 349 միլիարդից հասնելով 493 միլիարդ դրամի։
«Նաև ուշագրավ է, որ ընթացիկ տարվա համար նախատեսված բյուջետային ծախսերը, ինչպես նախատեսված է ծրագրով, նույնիսկ փոքր-ինչ գերազանցում են պետական բյուջեի օրենքով հաստատված ցուցանիշը։
Միևնույն ժամանակ, հայտնի է, որ ներկայիս կառավարության պաշտոնավարման տարիների ընթացքում ձևավորվել է բյուջետային ծախսերի համակարգված թերակատարման կայուն բացասական միտում։ Վերջին պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ 2026 թվականի առաջին եռամսյակում բյուջետային ծախսերը թերակատարվել են 29.6%-ով», - նշվում է ուսումնասիրության մեջ։
Այս պայմաններում վերլուծաբանները կարծում են, որ այն սպասումները, որ իրական բյուջետային ծախսերը ոչ միայն կհամապատասխանեն, այլև կգերազանցեն տարվա վերջին հաստատված ծրագիրը, թվում են անհիմն լավատեսական։ «Եվ եթե ընթացիկ տարվա բյուջեի կատարողականի գնահատականը թվում է անիրատեսական, ապա որքանո՞վ կարող ենք վստահել այս գնահատականի հիման վրա հաջորդ երեք տարիների կանխատեսումներին։ Այս առումով, ծրագրում ներառված միջնաժամկետ կանխատեսումների իրագործելիությունը լուրջ կասկածներ է առաջացնում», - նշվում է փաստաթղթում։
Ուսումնասիրության ամբողջական տեքստը կարելի է գտնել հետևյալ հղումով՝ https://www.luys.am/index.php?m=publicationsOne&pid=491։
