Արմինֆո.Հայաստանի ապահովագրական շուկայում ԱՊՊԱ գծով վնասաբերության գործակիցը 2026թ. առաջին կիսամյակում նվազել է մինչև 72,1%՝ 2025թ. նույն ժամանակահատվածի 73,3% - ի դիմաց: 2026թ. առաջին կիսամյակում վնասաբերության գործակցի նվազումը դիտվել է գործող պայմանագրերի թվի տարեկան աճի ՝ 7,6% - ից մինչև 9,2%, ապահովագրավճարների ծավալի աճի՝ 16,8% - ից մինչև 19,1%, և փոխհատուցումների ծավալի աճի առավել նկատելի 6,1% - ից մինչեւ 18,3% արագացման ֆոնին:
Ընդ որում, այս ցուցանիշի նվազում դիտվել է ս.թ. մայիսից ՝ նախորդ չորս ամիսների աճից հետո, մինչդեռ, ամբողջ 2025 թվականի ընթացքում նկատվել է ցուցանիշի նվազում ՝ 81,8% - ից միննչչեւ 76,3%։ Այդ մասին են վկայում Հայաստանի ավտոապահովագրողների բյուրոյի տվյալները։
Ինչպես նշում են փորձագետները, միևնույն ժամանակ, ԱՊՊԱ-ի արժեքն աճում է ՝ թույլ տալով ապահովագրական ընկերություններին դրանով փոխհատուցել գնաճային ռիսկերը ընդհանուր առմամբ աճող գնաճի և, մասնավորապես, պահեստամասերի թանկացման ֆոնին: Ավելին, կա միտում, երբ ապահովագրական ընկերությունները պակաս վնասաբեր վարորդներից գանձում են ավելի բարձր վճար՝ այդպիսով հարթելով իրենց ընդհանուր վիճակագրությունը: Այս առումով սպառողի, հատկապես "անվթար" վարորդների շրջանում կասկած է առաջանում բոնուս-մալուս համակարգի արդյունավետության վերաբերյալ, մասնավորապես, տպավորություն է ստեղծվում, որ այդ մեխանիզմը կամ ընդհանրապես չի աշխատում, կամ օգտագործվում է առանց «բոնուսների»:
Բյուրոյի տվյալներով՝ ԱՊՊԱ ապահովագիր ունեցող տրանսպորտային միջոցների թիվը տարեկան կտրվածքով աճում է զուսպ՝ 6,7% - ով (մեկ տարի առաջվա 3,5% - ի դիմաց)։ Քանակական առումով 2026 թվականի հունիսի դրությամբ երկրում կար 727,958 հազար միավոր ԱՊՊԱ պայմանագրերով տրանսպորտային միջոց, սակայն գործող պայմանագրերի թիվը կազմել է 722,318 հազար (չհաշված չեղյալ հայտարարվածները՝ 660,914 հազար)։ ԱՊՊԱ պայմանագրերի ընդհանուր քանակում E-ապահովագրերի մասնաբաժինը տարեկան կտրվածքով աճել է 36% - ից մինչև 38% ՝ ս.թ. հուլիսին կազմելով 270,401 հազար (աճը դանդաղել է 22,1% - ից մինչև 14,5%):
2026 թվականի առաջին կիսամյակում գործող պայմանագրերով հավաքագրված ապահովագրավճարների ծավալը հասել է 19.1 մլրդ դրամի (51.9 մլն դոլար), իսկ ապահովագրական փոխհատուցումների ծավալը գերազանցել է 12.8 մլրդ դրամը (34.9 մլն դոլար)։ Ընդ որում, ճանապարհատրանսպորտային պատահարների պարզեցված ձևակերպման (եվրապրոտոկոլ) դեպքերով վճարված փոխհատուցումների ծավալի տարեկան դինամիկան վատթարացել է՝ 64,2% աճից դեպի 2,1% անկում ՝ կազմելով 1,8 մլրդ դրամ (4,9 մլն դոլար), ինչին զուգահեռ վատթարացել է նաև մեկ վճարման միջին չափի տարեկան դինամիկան ՝ 33,2% աճից մինչև 9,5% անկում ՝ կազմելով 111,164 հազար դրամ (302 դոլար ՝ մեկ տարի առաջվա 320 դոլարի դիմաց)։ Ընդ որում, ընդհանուր ապահովագրական փոխհատուցումների գծով մեկ վճարման միջին չափի աճը պահպանվել է, սակայն տարեկան տեմպերի դանդաղումով ՝ 5,3 տոկոսից մինչեւ 4,6 տոկոս, կազմելով 281.268 հազար դրամ (765 դոլար՝ մեկ տարի առաջվա 700 դոլարի դիմաց):
Բյուրոյի տվյալների համաձայն ՝ ԱՊՊԱ ապահովագիր ունեցող տրանսպորտային միջոցների ամենամեծ թիվն "ՌԵԳՈ Ինշուրանս" ապահովագրական ընկերությունում է՝ 139,147 հազար միավոր (շուկայի ավելի քան 19%): Ի դեպ, ԱՊՊԱ գծով վնասաբերության գործակիցը այս ԱԸ-ում տարեկան կտրվածքով 68% - ից հասել է 74% - ի ։ ԱՊՊԱ գծով վնասաբերության ամենաբարձր գործակիցն արձանագրվում է «ԻՆԳՈ»-ում' 79% (մեկ տարի առաջվա 72% - ի դիմաց), իսկ ամենացածրը' «Նաիրի Ինշուրանս»-ում' 60% (մեկ տարի առաջվա 63% - ի դիմաց):
Գործող ԱՊՊԱ պայմանագրերով ապահովագրական վճարների ամենամեծ ծավալն ապահովում են «Նաիրի Ինշուրանս»-ը և «ՌԵԳՈ Ինշուրանս»-ը ՝ ավելի քան 3.6 - 3.35 մլրդ դրամ (ընդհանուր շուկայի 19-18%-ը): Սակայն փոխհատուցումների գծով այս դասում շարունակում են առաջատար լինել ԻՆԳՈ և «Նաիրի Ինշուրանս» ընկերությունները ՝ 2.5-2.2 մլրդ դրամ ծավալով (19-17% ընդհանուր ծավալով) ։ ՃՏՊ - ների պարզեցված ձևակերպման (եվրոպրոտոկոլ) դեպքերի համար առավել մեծ վճարումներով աչքի են ընկնում ԻՆԳՈ և «ԼԻԳԱ Ինշուրանս» ընկերությունները, համապատասխանաբար, 444.7 մլն և 367.2 մլն (շուկայի ընդհանուր ծավալում 25% և 20%): E-ապահովագրերի քանակով առաջատարը նույնպես շարունակում է մնալ ԻՆԳՈ-ն' 95,796 հազար (շուկայում այդ պայմանագրերի ընդհանուր թվի ավելի քան 35%-ը), 2 - րդ հորիզոնականում է «ԼԻԳԱ Ինշուրանս»-ը՝ 50,889 հազար (19%), իսկ 3-րդ հորիզոնականում է «Արմենիա ինշուրանս»-ն է ՝ 45,367 հազար (17%): Իսկ E-ապահովագրերի նվազագույն քանակը պահպանվում է «Նաիրի Ինշուրանս»-ում՝ 13,568 հազար (շուկայում այդ պայմանագրերի ընդհանուր թվի 5% - ը) ։ Գործող պայմանագրերի ընդհանուր թվով առաջին երկու դիրքերն զբաղեցնում են «ՌԵԳՈ Ինշուրանս»-ը և «Նաիրի Ինշուրանս»-ը, համապատասխանաբար, 157,065 հազար և 130,358 հազար (կամ շուկայում ընդհանուր թվի 22% - ը և 18% - ը): Սակայն հարկ է ուշադրություն դարձնել, որ ապահովագրավճարների գծով առաջատար «Նաիրի Ինշուրանս»-ն աչքի է ընկնում նաև դադարեցված պայմանագրերի մեծ թվով՝ 11,038 հազ. (վճարման ենթակա կամ արդեն վճարված 159.4 մլն դրամ գումարով)' այդ ցուցանիշով փոքր-ինչ զիջելով ԻՆԳՈ-ին' 12,951 հազ. (վճարման ենթակա կամ արդեն վճարված 170.9 մլն դրամ գումարով): Դադարեցված պայմանագրերի նվազագույն քանակը գրանցվում է «Արմենիա ինշուրանս» և «ԼԻԳԱ Ինշուրանս» ընկերություններում, համապատասխանաբար, 6,932 հազար և 9,296 հազար:
Նշենք, որ 2023 թվականի ապրիլից Հայաստանի ապահովագրական շուկայում մեկնարկել է անցումը ԱՊՊԱ սակագների ազատականացման, և արդեն եռամսյակից հետո այդ դասի վնասաբերության գործակիցը սկսել է աճել։ Այս միտումը պահպանվել է մինչև 2025 թվականը, որի սկզբում ՝ փետրվարից, ԱՊՊԱ սակագների էական աճը թույլ է տվել ապահովագրական ընկերություններին զգալիորեն բարձրացնել իրենց գործունեության արդյունավետության մակարդակը, և վնասաբերության գործակիցը նվազել է ։ Բայց արդեն 2026 թվականի փետրվարից վնասաբերության գործակցի աճը վերսկսվել է այս միտման շարունակությամբ մինչև մայիս, որից հետո անկում է նկատվել։
Հայաստանի ավտոապահովագրողների բյուրոն "ԱՊՊԱ ընդհանուր պայմաններ" կանոնների փոփոխությունների շրջանակներում 2026թ. ապրիլի 1-ից գործարկել է ավելացված ապահովագրական գումարները և փոխհատուցումների առավելագույն սահմանաչափերը: Մասնավորապես, ապահովագրական գումարներն ու փոխհատուցումների առավելագույն սահմանաչափերն ավելացել են հետևյալ կերպ. գույքի վնասի համար ներկայիս 1.8 մլն դրամի փոխարեն սահմանվել է 2.5 մլն դրամ, առողջությանը պատճառված վնասի համար ներկայիս 3.3 մլն դրամի փոխարեն սահմանվել է 3.5 մլն դրամ։ Միաժամանակ, մեկ ապահովագրական պատահարի հետևանքով բոլոր տուժածներին պատճառված վնասի ընդհանուր գումարի ապահովագրական գումարները համամասնորեն ավելացել են և սահմանվել, համապատասխանաբար, 25 մլն և 35 մլն դրամ:
Հիշեցնենք, որ Հայաստանում գործում են 7 ապահովագրական ընկերություններ, որոնցից 6-ն ունեն ավտոքաղաքացիական պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության (ԱՊՊԱ) դասի լիցենզիա: (ՀՀ դրամի հաշվարկային փոխարժեքը ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ 30.06.2026 թ. դրությամբ կազմել է 367,89 դրամ/1դոլար, 30.06.2025 թ.384,47 դրամ/1դոլարի դիմաց):
