Երկուշաբթի, 18 Մայիսի 2026 11:11
Ալեքսանդր Ավանեսով

Հայաստանի բանկային համակարգում առաջին անգամ ներդրվում է անվճարունակ բանկերի վերակազմավորման ինստիտուտ

Հայաստանի բանկային համակարգում առաջին անգամ ներդրվում է անվճարունակ բանկերի վերակազմավորման ինստիտուտ

Արմինֆո.  Հայաստանի բանկային համակարգում առաջին անգամ ներդրվում է անվճարունակ բանկերի վերակազմավորման (սոնացիայի) ինստիտուտը (bank resolution): ՀՀ Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի հանձնաժողովը մայիսի 18-ի նիստում դրական եզրակացություն է տվել ՀՀ կառավարության կողմից առաջին ընթերցմամբ ներկայացված "Բանկերի վերակազմավորման մասին" օրենքի նախագծին եւ հարակից փաստաթղթերի մեծ փաթեթին:

 

Ներկայացնելով փաթեթը ' ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահի տեղակալ Արմեն Նուրբեկյանը նշել է, որ Հայաստանի օրենսդրությունն ապահովում է ավանդատուների շահերի պաշտպանությունը. նրանց ավանդները սահմանված չափով պաշտպանված են "Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների հատուցումը երաշխավորելու մասին" օրենքի համաձայն, սակայն բացակայում է բանկերի վերակազմավորման մասին միասնական օրենքը: Բանկերի ֆինանսական առողջացման, սանացիայի և անվճարունակության կարգավորման հետ կապված իրավահարաբերություններն իրականացվում են "Բանկերի և բանկային գործունեության մասին" և "Բանկերի սնանկության մասին" ՀՀ գործող օրենքներին համապատասխան:

 

Նոր օրենքը, Ինչպես ընդգծել է ԿԲ փոխնախագահը, անհրաժեշտ է, որպեսզի մեկ բանկի ճգնաժամի դեպքում չտուժի երկրի ամբողջ ֆինանսական համակարգը։ Դա արվում է նաև Հայաստանի օրենքները ֆինանսական կայունության խորհրդի (FSB) միջազգային ստանդարտներին համապատասխանեցնելու համար։ Ներկայացված փաստաթղթերը Հայաստանի ուղղակի պարտավորությունն են Համաշխարհային բանկի և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի հանդեպ: Փաթեթի համաձայն, Հայաստանում կկիրառվեն կոշտ իրավական գործիքներ ՝ խնդրահարույց կամ անվճարունակ բանկերը փրկելու համար։ Այս օրենքի մշակումը նախանշվել է որպես պարտադիր պայման (կառուցվածքային փարոս) ԱՄՀ-ի հետ հուշագրում ։ Միջազգային պրակտիկայում bank resolution-ը մեխանիզմ է, որը թույլ է տալիս պետությանը, սովորաբար՝ ի դեմս Կենտրոնական բանկի, օպերատիվ միջամտել մահացող բանկի գործունեությանը: Սնանկության երկար գործընթացի փոխարեն՝ բանկը "առողջացնում են"․ հարկադրաբար փոխում են ղեկավարությանը, անջատում են վատ եւ լավ ակտիվները կամ ներգրավում են ներդրողների, որպեսզի պաշտպանեն քաղաքացիների ավանդները եւ թույլ չտան խուճապ շուկայում։ Համաձայն փաթեթի՝ անվճարունակության կամ նորմատիվների խախտման վտանգի դեպքում բանկը պարտավոր է Կենտրոնական բանկ ներկայացնել ֆինանսական առողջացման ծրագիր:

 

Կրիտիկական ֆինանսական ռիսկերի դեպքում Կենտրոնական բանկը նշանակում է ժամանակավոր աշխատակազմ, որն իր վրա է վերցնում կառավարումը՝ վճարունակությունը վերականգնելու համար: Առողջացման ծրագիրը կարող է ներառել ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքի փոփոխություն, բաժնետերերից լրացուցիչ կապիտալի ներգրավում և մեկ այլ բանկի հետ միաձուլում կամ միացում:

 

Եթե  պարզվում է, որ սանացիայի միջոցառումներն անարդյունավետ են, բանկը ճանաչվում է սնանկ, նախաձեռնվում է լուծարման գործընթաց լուծարային հանձնաժողովի մասնակցությամբ՝ կարգավորողի վերահսկողության ներքո:

 

Բոլոր դեպքերում ԿԲ-ն որոշումներ է կայացնում դատարանների որոշումների հիման վրա: Ընդ որում, յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում հենց դատարանների համար սահմանված են գործերի քննության հստակ ժամկետներ։