Արմինֆո.
Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառությունը 2026թ. հունվար-փետրվարին նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է 9,3%-ով՝ դուրս գալով նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի 52% անկումից։
Աճի հիմնական շարժիչ ուժերն են հանդիսացել արտահանման գերակշռող հոդվածը՝ հանքահումքային արտադրանքը, և ներմուծման առաջատար հոդվածներից մեկը՝ պատրաստի սննդի արտադրանքը։ Այս մասին են վկայում ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալները, համաձայն որոնց թե՛ արտահանման, թե՛ ներմուծման տարեկան դինամիկան բարելավվել է՝ 59,7-45,8% անկումից անցնելով համապատասխանաբար 12,6% և 7,3% աճի։
Մասնավորապես, սույն թվականի հունվար-փետրվարին արտահանվել է 273,6 մլն դոլարի հանքահումքային արտադրանք, որի տարեկան դինամիկան 14,9% անկումից անցել է զգալի՝ 2,1 անգամ աճի։ Պատրաստի սննդի արտադրանք ներմուծվել է 154,7 մլն դոլարի չափով՝ աճի տեմպերի արագացմամբ՝ 28%-ից հասնելով 56,4%-ի։ Արտահանման կառուցվածքում հանքահումքային արտադրանքը զբաղեցրել է առաջին տեղը (նախորդ տարվա 3-րդ հորիզոնականի փոխարեն), իսկ ներմուծման կառուցվածքում պատրաստի սննդի արտադրանքը պահպանել է 5-րդ հորիզոնականը։ Միևնույն ժամանակ, ներմուծվել է 226,2 մլն դոլարի հանքահումքային արտադրանք (3-րդ հորիզոնական), իսկ արտահանվել է 185 մլն դոլարի պատրաստի սննդի արտադրանք (4-րդ հորիզոնական)։ Երկու դեպքում էլ տարեկան աճը դանդաղել է՝ կազմելով համապատասխանաբար 2% և 1,7% (նախորդ տարվա 5,5% և 43,2%-ի դիմաց)։ Արտահանման մեջ հանքահումքային արտադրանքի մասնաբաժինը տարվա ընթացքում 12%-ից բարձրացել է մինչև 23,4%, իսկ ներմուծման մեջ պատրաստի սննդի արտադրանքի տեսակարար կշիռը փոփոխվել է ավելի քիչ նկատելիորեն՝ 5,6%-ից հասնելով 8,2%-ի։
2026թ. հունվար-փետրվարին ներմուծման ոլորտում առաջատար դիրքերն ամրապնդել են մեքենաները, մեխանիզմները և սարքավորումները՝ 482,7 մլն դոլար ծավալով, ինչը նշանակում է անցում տարեկան 4% անկումից դեպի երկնիշ՝ 17,2% աճ։ Հաշվետու ժամանակահատվածում այս արտադրանքի արտահանումը կազմել է 215,6 մլն դոլար՝ տարեկան դինամիկայի բարելավմամբ՝ 18,6% անկումից մինչև 6,5% աճ։ Ընդ որում, արտահանման ծավալներով մեքենաները, մեխանիզմներն ու սարքավորումները զբաղեցնում են 3-րդ հորիզոնականը՝ զիջելով հանքահումքային արտադրանքին և թանկարժեք մետաղներին ու քարերին։
Ինչ վերաբերում է դեռ երկու տարի առաջ արտաքին առևտրում գերակշռող թանկարժեք մետաղներին և քարերին, ապա 2025 թվականից դրանց ազդեցության չեզոքացումը (Ռուսաստանից ոսկու և ադամանդների ներմուծումը և դեպի ԱՄԷ վերաարտահանումը) հանգեցրել է արտահանման և ներմուծման ծավալների ամսական անկման։ 2026թ. հունվար-փետրվարին թանկարժեք մետաղների և քարերի մասնաբաժինը թե՛ արտահանման, թե՛ ներմուծման մեջ նվազել է՝ կազմելով համապատասխանաբար 23% և 10% (2024թ. նույն ժամանակահատվածի 70% և 48%-ի դիմաց)՝ ծավալների երկամյա կրճատմամբ 7-10 անգամ՝ մինչև 2023 թվականի ցուցանիշները։ Այդուհանդերձ, թանկարժեք մետաղները և քարերն ընդհանուր արտահանման մեջ զբաղեցնում են 2-րդ հորիզոնականը՝ 267.1 մլն դոլար ծավալով, իսկ ներմուծման մեջ նահանջել են 4-րդ հորիզոնական՝ 180.4 մլն դոլար ծավալով։
Ընդհանուր առմամբ, 2026թ. հունվար-փետրվարին արտահանման ծավալը հասել է 1.2 մլրդ դոլարի, իսկ ներմուծման ծավալը՝ 1.9 մլրդ դոլարի՝ ձևավորելով 3.1 մլրդ դոլարի արտաքին առևտրաշրջանառություն։
Ըստ երկրների՝ արտաքին առևտրաշրջանառության անկում է արձանագրվել առաջատար Ռուսաստանի (17,4%-ով) և 3-րդ հորիզոնականը զբաղեցնող ԱՄԷ-ի (40,9%-ով) հետ առևտրում, իսկ Չինաստանը, ընդհակառակը, դինամիկան երկնիշ անկումից դուրս է բերել 18,4% աճի։ Մասնավորապես, ՌԴ ուղղությամբ նվազել են թե՛ ներմուծումը (25,3%-ով), թե՛ արտահանումը (8%-ով)։ Նույնը նկատվում է ԱՄԷ ուղղությամբ՝ արտահանման 41,9% և ներմուծման 25,3% անկում, իսկ Չինաստանի ուղղությամբ արտահանման 2,4 անգամ թռիչքն ուղեկցվել է ներմուծման 6,9% անկմամբ։
Հայաստանի և ԵՄ-ի միջև արտաքին առևտրաշրջանառությունը դուրս է եկել տպավորիչ 61,6% աճի (նախորդ տարվա 7,5% անկումից հետո)՝ 2026թ. հունվար-փետրվարին կազմելով 482,3 մլն դոլար։ Դա պայմանավորված էր թե՛ արտահանման, թե՛ ներմուծման տարեկան դինամիկայի բարելավմամբ՝ 12,7-5,7% անկումից մինչև զգալի՝ 87,8-53% աճ, որոնց ծավալները հասել են համապատասխանաբար 139,1 մլն և 343,3 մլն դոլարի։
Միևնույն ժամանակ, Հայաստանի և ԵԱՏՄ-ի միջև արտաքին առևտրաշրջանառությունը մնացել է անկման գոտում՝ տարեկան տեմպերի դանդաղմամբ՝ 61,5%-ից մինչև 14,7%, 2026թ. հունվար-փետրվարին կազմելով 877,6 մլն դոլար։ Սա դեռևս նվազող ներմուծման և արտահանման արդյունքն է, որոնց տեմպերը 74,5-12,7%-ից դանդաղել են մինչև 22,6-5,7%, իսկ ծավալները կազմել են համապատասխանաբար 424,6 մլն և 453 մլն դոլար։
Նշենք, որ սույն թվականի մարտին ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից թարմացված կանխատեսման համաձայն՝ Հայաստանից արտահանման ծավալները կաճեն 25,5-28,5%-ով, իսկ ներմուծումը՝ մինչև 36,7-34,9%։ Աճի միտումը, ինչպես ակնկալում է ՀՀ ԿԲ-ն, կշարունակվի նաև 2027 թվականին, սակայն տեմպերը որոշակիորեն կթուլանան՝ արտահանման գծով մինչև 16-19%, իսկ ներմուծման գծով՝ մինչև 11-14,3%: Արժույթի միջազգային հիմնադրամն իր դեկտեմբերյան կանխատեսման մեջ 2026 թվականի համար նախանշել է արտահանման և ներմուծման աճի ավելի համեստ տեմպեր՝ 2,2% և 2,1% մակարդակում, 2027 թվականին հետագա արագացմամբ՝ մինչև 3,4% և 3,7%:
