Արմինֆո. Կոնցեսիայի 20 տարիների ընթացքում "Հարավկովկասյան երկաթուղիներ" ՓԲԸ-ն մոտ 30 միլիարդ ռուբլի է ներդրել Հայաստանի շարժակազմում և երկաթուղային ենթակառուցվածքում: Այդ մասին 24News-ի հետ հարցազրույցում հայտարարել է Ռուսաստանում Հայաստանի դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինը ՝ մեկնաբանելով հայկական երկաթուղիների ռուսական կոնցեսիայի հնարավոր փոխանցումը Ղազախստանին։
Դեսպանը նշել է, որ Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը մանրամասն քննարկել է այդ թեման, ինչպես նաև իրավիճակը մեկնաբանել են ՌԴ տրանսպորտի նախարար Անդրեյ Նիկիտինը և ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան: "Ուզում եմ միայն ավելացնել, որ Հարավկովկասյան երկաթուղին զգալի դեր է խաղում Հայաստանի տնտեսության և սոցիալական ոլորտում ։ Ընկերությունն ունի 2500 աշխատակից, իսկ տարեկան ուղևորաշրջանառությունը կազմում է 500 հազար մարդ, որից 360 հազարը ներքին ուղևորներ են: Կոնցեսիայի 20 տարիների ընթացքում ՀԿԵ-ն շուրջ 30 միլիարդ ռուբլի է ներդրել Հայաստանի շարժակազմում և ենթակառուցվածքում: Թեև այդ գումարը չի արտացոլում ՀԿԵ-ի աշխատանքի ողջ ծավալը, այն կարևոր ցուցանիշ է", - նշել է դեսպանը։
Բացի այդ, դիվանագետը հիշեցրել է 2024 թվականի մայիս-հունիս ամիսներին Լոռու մարզում տեղի ունեցած ջրհեղեղների մասին, երբ երկաթգծի մի հատվածն ավերվել էր: Այն ժամանակ, ինչպես նշել է Կոպիրկինը, "Ռուսական երկաթուղիներ" ԲԲԸ մասնագետները Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հրահանգով այն վերականգնել են երեք շաբաթվա ընթացքում, ինչը աննախադեպ ժամկետ է նման մասշտաբների ավերածությունների համար: "Ռուսական երկաթուղիների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները, ինչպես նաև ՀԿԵ ղեկավարությունը տեղում աշխատել են շուրջօրյա։ Օրինակ, հունիսի 12-ին, երբ նախատեսված էր պետական ընդունելություն, ՀԿԵ գլխավոր տնօրենն իրեն տեղեկացրել է, որ չի կարողանա ներկա գտնվել, քանի որ իրենք զբաղված են վերականգնողական աշխատանքներով։ Ի դեպ, ինչպես նա, այնպես էլ "Ռուսական երկաթուղիներ" ընկերության ղեկավարը իրենց ավանդի համար արժանացել են Հայաստանի Հանրապետության պարգևների: «Այդ պահին կոնցեսիայի փոխանցման մասին խոսակցություններ չեն եղել։ Ինձ, համենայնդեպս, ոչինչ հայտնի չէ», - հավելել Է Կոպիրկինը։
Սակայն, նրա ասելով, իրադարձությունների տրամաբանությունը ստիպում է մտածել այս իրավիճակի մասին։ "Ալեքսեյ Լոգինովիչն իր հարցազրույցում անկեղծացել է այդ հարցի շուրջ։ Նա նաև հիշեցրել է 2020 թվականի իրադարձությունները (44-օրյա պատերազմ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև-խմբ.), նշելով, որ հարաբերությունների կարգավորման ակունքները դրվել են Ռուսաստանի ակտիվ մասնակցությամբ։ 2020-2022 թվականների բարձրագույն մակարդակի համաձայնագրերի շարքը հիմք է հանդիսացել կարգավորման ընթացիկ քայլերի համար: Խաղաղության պայմանագրի շուրջ բանակցությունները, սահմանազատման և սահմանագծման հարցերը, ինչպես նաև հաղորդակցությունների ապաշրջափակումը. այս ամենը մնում է Ռուսաստանի և Հայաստանի ընդհանուր շահը: Հիմնարար պահերը ամրագրվել են հենց այդ ժամանակ", - հիշեցրել է Կոպիրկինը։
Նրա խոսքով ՝ փոփոխությունները և սրբագրումները, որոնք տեղի են ունեցել ավելի ուշ, չեն նախաձեռնվել ռուսական կողմից: Այդուհանդերձ, նա ընդգծել է, որ ռուսական կողմը լիակատար հարգանքով է վերաբերվում պայմանավորվող կողմերի դիրքորոշմանը: "Մենք ելնում ենք այն բանից, որ իրենց որոշելիքն է, թե ինչ ձևաչափով և ինչպես վարել այդ բանակցությունները, բայց հստակ հայտարարում ենք, որ մենք պատրաստ ենք շարունակել աջակցել այն ծավալներով և ձևերով, որոնք պահանջված կլինեն երկու կողմերից ։ Մեր այս դիրքորոշումը մնում է անփոփոխ", - նշել է դեսպանը։
Հաղորդակցությունների բացման համատեքստում դեսպանը հիշեցրել է Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև ուղիղ երկաթուղային հաղորդակցության մասին, որով ռուսական հացահատիկը հասցվել է Հայաստան, և հավելել, որ ռուսական կողմը դրական է գնահատում այդ հնարավորությունը: "Ցանկացած ենթակառուցվածքային նախագիծ մենք գնահատում ենք, առաջին հերթին, այն տեսանկյունից, թե որքանով են դրանք նպաստում Հայաստանի ապաշրջափակմանը և տարածաշրջանում տրանսպորտային հաղորդակցությունների բարելավմանը։ Ռուսաստանը դրանում շահագրգռված է, և ինչպես Օվերչուկն է ընդգծել իր հարցազրույցում, դա մեր ընդհանուր շահն է Հայաստանի Հանրապետության հետ։ Դա վերաբերում է ինչպես Հայաստանի Հանրապետությանը, որը Եվրասիական տնտեսական միության անդամ է, այնպես էլ հարևան երկրներին՝ Իրանին և Թուրքիային։ Մեր կարծիքով, նման հաղորդակցությունների ապաշրջափակումը կարևոր պայման է տարածաշրջանի զարգացման, կայունության և անվտանգության ամրապնդման, ինչպես նաև բարգավաճման համար: Այնպես որ, մեր դիրքորոշումը հստակ է եւ պարզ", - նշել է դեսպանը։
Մինչդեռ, ինչպես նշել է Կոպիրկինը, ինչ վերաբերում Է Թրամփի երթուղուն, այստեղ որոշ անորոշություններ կան, քանի որ այդ նախագծի վերաբերյալ կոնկրետ տեղեկատվություն առայժմ բացակայում է, հատկապես՝ Իրանի շուրջ ընթացիկ իրադարձությունների լույսի ներքո: Դեսպանն ընդգծել է, որ տարածաշրջանային լարվածության պայմաններում հեռանկարներն այնքան էլ պարզ չեն: Նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ, նույնիսկ, հայկական կողմից նշվել է, որ ամերիկյան վարչակազմն այժմ այլ առաջնահերթություններ ունի։
"Ընդհանրապես, այն, ինչ տեղի է ունենում Իրանի շուրջ և Մերձավոր Արևելքում, կազդի տնտեսական ցուցանիշների և ներդրումների անվտանգության վրա. այստեղ ավելի շատ հարցեր կան, քան՝ պատասխաններ։ Ուստի, մենք ի սկզբանե գրավել ենք հետեւյալ դիրքը․ մենք ողջունում ենք այն ամենը, ինչը նպաստում է հաղորդակցությունների հետ կապված իրավիճակի ապաշրջափակմանը, բայց ակնկալում ենք մանրամասներ: Այստեղ կարևոր է հաշվի առնել այնպիսի կետեր, որոնք մենք միշտ նշում ենք. պետք է հաշվի առնել ԵԱՏՄ անդամության գործոնը, որը ենթադրում է որոշակի իրավական նորմերի պահպանում։ Երկրորդը․ այդ հատվածում ռուս սահմանապահների առկայությունն է և տարածաշրջանի երկրների ու տարածաշրջանի հարևանների ՝ Իրանի, Թուրքիայի և Ռուսաստանի շահերը հաշվի առնելը։ Տարածաշրջանում տեղի ունեցող իրադարձությունների լույսի ներքո հարց է առաջանում, թե ինչպես կարձագանքի դրան իրանական կողմը, դա նույնպես հարց է։ Այսպիսով, գոյություն ունի պահերի եւ հարցերի մի ամբողջ համալիր, որոնք պարզաբանում են պահանջում", - ամփոփել է Կոպիրկինը։
Հիշեցնենք, որ " ՀԿԵ " ՓԲԸ-ն "Ռուսական երկաթուղիներ"ԲԲԸ-ի 100% դուստր ընկերությունն է: 2008 թվականի փետրվարի 13-ին Երևանում "Ռուսական երկաթուղիներ" ԲԲԸ-ի և Հայաստանի Հանրապետության միջև ստորագրվել է կոնցեսիոն պայմանագիր հանրապետության երկաթուղային տրանսպորտի համակարգը "ՀԿԵ" ՓԲԸ կառավարմանը հանձնելու մասին:
Պայմանագրի համաձայն, կոնցեսիոն կառավարման ժամկետը 30 տարի է՝ կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ աշխատանքի առաջին քսան տարիներից հետո ևս 10 տարով երկարաձգելու իրավունքով։ "ՀԿԵ" ՓԲԸ խնդիրների մեջ են մտնում ՀՀ երկաթուղու ենթակառուցվածքի արդիականացումը, Հայաստանին սահմանակից պետությունների հետ համագործակցության զարգացումը, ներհանրապետական և միջազգային ուղևորափոխադրումների և բեռնափոխադրումների զարգացումը: Ընկերության կողմից իրականացվող ներդրումների չափը կազմում է 572 մլն դոլար: "ՀԿԵ" ՓԲԸ իր գործունեությունը սկսել է 2008թ. հունիսի 1-ից։
