Արմինֆո. ՌԴ մասնագետները կարող են արագ վերականգնել Հայաստանի երկաթուղիների հատվածները ՝ հարևան երկրների հետ կապ հաստատելու համար։ Այդ մասին ՏԱՍՍ-ի հետ հարցազրույցում հայտարարել է ՌԴ փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը։
Կառավարության փոխնախագահը հիշեցրել է, որ 2025 թվականի դեկտեմբերին հայկական կողմը ամենաբարձր մակարդակով դիմել է Ռուսաստանին ՝ հայ-ադրբեջանական և հայ - թուրքական սահմանների մոտ 12-13 կմ ընդհանուր երկարությամբ երկաթուղային գծերի երկու կարճ հատվածները վերականգնելու խնդրանքով ։
"Ռուսաստանում այդ խնդրանքը ամենաբարձր մակարդակով քննարկվել է, և դրական պատասխան է տրվել․ մենք աջակցում ենք մեր բարեկամ Հայաստանի ժողովրդին, այս երկու հատվածների վերականգնումը համապատասխանում է մեր երկրի շահերին, և, իհարկե, մենք պատրաստ ենք համապատասխան բանակցությունների", - ասել է Օվերչուկը:
Փոխվարչապետն ավելի մանրամասն բացատրել է, թե ինչ երկաթուղային գծերի մասին է խոսքը: "Եթե պատկերացնենք տարածաշրջանի քարտեզը, որտեղ պատկերված են Ադրբեջանը, Հայաստանը, Վրաստանը, Իրանը և Թուրքիան, ապա երևում է, որ երկաթուղու Մեղրիի հատվածի վերականգնումն ինքնին, որն այժմ հայտնի է որպես "Թրամփի երթուղի", ապահովում է Ադրբեջանի երկու հատվածների կապը", - նշել է նա:
"Շարժվելով Հայաստանի տարածքով՝ սահմանային Արաքս գետի հյուսիսային ափի երկայնքով, դուք վայելում եք մյուս ափին ընկած Իրանի Իսլամական Հանրապետության տեսարանները։ Այդ 42 կմ արևելքից արևմուտք անցնելուց հետո դուք լքում եք Հայաստանը և հայտնվում ադրբեջանական Նախիջևանում։ Ադրբեջանի տարածքում կա երկաթուղի, որը թույլ է տալիս շարունակել երթևեկությունը դեպի Հայաստանի մեկ այլ հատված", - նշել է Օվերչուկը ։ Սակայն, նրա խոսքով, Հայաստանի հետ սահմանի մոտ պարզվում է, որ գնացքն ավելի հեռու գնալ չի կարող։
"Սահմանից մինչև հայկական Երասխ բնակավայր 1,6 կմ երկարությամբ ապամոնտաժվել են երկաթուղային գծեր։ Եթե վերականգնենք այդ կարճ հատվածը, ապա կարելի է առաջ շարժվել, մինչև Թուրքիայի հետ սահման, որն այժմ արգելափակված է։ Ընդ որում, ինչպես ասում են մասնագետները, Գյումրիից մինչեւ Հայաստանի եւ Թուրքիայի սահման այդ ճանապարհի մի մասը նույնպես վերականգնման կամ վերանորոգման կարիք ունի", - հավելել է ՌԴ կառավարության նախագահի տեղակալը։
Նա պարզաբանել է, որ այդ ճանապարհը երկար տարիներ չեն օգտագործել։ "Առկա գնահատականներով ՝ հայկական երկաթուղիների ՝ ադրբեջանական և թուրքական երկաթուղիներին կապակցումն ապահովելու համար պետք է վերականգնել կամ վերանորոգել մոտ 12-13 կմ երկաթգիծ, բայց մասնագետները պետք է դա հստակեցնեն", - արձանագրել է նա:
Ինչպես նշել է Օվերչուկը, ի պատասխան այդ ճանապարհների վերականգնմանն օգնելու ՌԴ առաջարկին, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ասել է, որ "ռուսական կոնցեսիան խոչընդոտներ է ստեղծում Հայաստանի զարգացման համար, ռուսական վերահսկողության պատճառով ճանապարհով ոչ ոք չի անցնի, եւ առաջարկել է Ռուսաստանին կոնցեսիան վաճառել Ռուսաստանի եւ Հայաստանի բարեկամ որեւէ երկրի":
"Ինչու՞ էր հարկավոր Ռուսաստանին հրավիրել վերականգնելու այդ ուղիները, եթե դուք չեք տեսնում նրա հետագա մասնակցությունը տարածաշրջանում տրանսպորտային կապի զարգացմանը ։ Մի բան ասել, մեկ այլ բան անել, համաձայնեք, դա հարաբերությունների զարգացման լավագույն ճանապարհը չէ",- հարց է ուղղեց փոխվարչապետը։
Նրա խոսքով, Փաշինյանի հարցազրույցից հայտնի է դարձել, որ "ռուսական երկաթուղային ընկերության ներկայությունը Հայաստանում թույլ չի տալիս իր երկրին իրացնել իր մրցակցային առավելությունները, քանի որ ինչ-որ այլ երկրներ չեն ցանկանում այնտեղ ռուսական ընկերության ներկայությունը": "Իբր, Ռուսաստանը ինչ-որ մեկին վախեցնում է, եւ դա պատճառ կդառնա, որ ադրբեջանական Նախիջեւանից բեռները ուղիղ Թուրքիա գնան, այլ ոչ թե՝ սկզբում Հայաստան մտնեն եւ նոր միայն Թուրքիա գնան", - պարզաբանել Է Օվերչուկը:
"Ռուս երկաթուղայինները կարողանում են կառուցել և վերականգնել երկաթուղիները, դա անում են պրոֆեսիոնալ, արագ և որակով ։ Հայաստանում դրանում կարող էին համոզվել 2024 թվականի մայիս-հունիս ամիսներին, երբ տարերքը ողողեց Հայաստանը արտաքին աշխարհի հետ կապող միակ ճանապարհի մի հատվածը", - հիշեցրել է կառավարության փոխնախագահը։
Նա նշել է, որ այն ժամանակ Հայաստանը փորձանքի մեջ ընկավ, և ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի որոշմամբ Ռուսաստանն անմիջապես օգնության հասավ. երկաթուղային երթևեկությունը վերականգնվեց երեք շաբաթվա ընթացքում:
"Այնպես որ, այդ 10-15 կիլոմետրը կարող է շատ արագ վերականգնվել", - շարունակել է փոխվարչապետը:
Օվերչուկը նաև հայտարարել է հայկական բնակավայրերից դեպի Ադրբեջանի և Թուրքիայի սահմաններ տանող երկաթուղային հատվածների համեստ հեռանկարների մասին, որոնք ցանկանում է վերականգնել Հայաստանը:
Նա հիշեցրել է, որ վերջերս ռուսական պատվիրակությունը վերադարձել է Երևանից, որտեղ քննարկվել են այդ երկու հատվածների վերականգնման համար միջոցների ներգրավման և վերադարձելիության պայմանները: Այսպես, Օվերչուկը նշել է, որ, ռուս փորձագետների կարծիքով, կարճ հատվածների տվյալների վերականգնումը կոմերցիոն նախագիծ է։
"Կարծիքներ ենք փոխանակել, հայ գործընկերներին ենք հասցրել ռուսական առաջարկները, բանակցություններն ընթանում են ։ Մենք ունենք մեր սեփական կարծիքը այդ հատվածների բեռնման համեստ հեռանկարների և դրամական հոսքերի առաջացման վերաբերյալ, որոնք կարող են ապահովել նույնիսկ այդ փոքր ներդրումների վերադարձելիությունը", - նշել է ՌԴ փոխվարչապետը։
Բացի այդ, Օվերչուկն ընդգծել է, որ դա պայմանավորված է ոչ թե Հայաստանի երկաթուղիների ռուսական կոնցեսիայում գտնվելու հանգամանքով, այլ օբյեկտիվ պատճառներով, որոնք պայմանավորված են Վրաստանի, Իրանի կամ Ռուսաստանի տարածքով այլընտրանքային ուղիների առկայությամբ, ինչպես նաեւ Կասպից ծովի վիճակով:
"Այն, որ հաշվի առնելով ներկա հանգամանքները, Իրանի Իսլամական Հանրապետության հետ սահմանին անմիջապես հարող Մեղրիի հատվածը հանձնվում է ամերիկացիների վերահսկողությանը, նույնպես ներդրումային լավատեսություն չի ավելացնում", - եզրափակել է նա:
