Արմինֆո. Հայաստանի միջբանկային արժութային շուկայում 2026 թվականի մարտի 23-ից 27-ը դոլարային գործարքների ի հայտ եկող անկումը ուղեկցվել է ռուբլով գործարքների դանդաղմամբ, մինչդեռ եվրոյով գործարքներ չեն իրականացվել մեկ ամիս։ Մասնավորապես, դոլարային գործարքների միտումը 76% աճից շրջվել է մինչև 3.2% անկում, մինչդեռ ռուբլով գործարքները գրանցել են աճի կտրուկ դանդաղում՝ 3.4%-ից մինչև 32.3%։ Սա թույլ է տվել դոլարային գործարքների շաբաթական ծավալին պահպանել իր գերիշխանությունը ռուբլով գործարքների նկատմամբ, սակայն տարբերությունը կրճատվել է 1.6-ից մինչև 1.2 անգամ։
Զուգահեռաբար, հաշվետու շաբաթվա ընթացքում ներբանկային արտարժույթի շուկայում (2026 թվականի մարտի 23-27-ը՝ 2026 թվականի մարտի 16-20-ի համեմատ) դոլարի գնման միտումը շրջվեց դեպի անկում, մինչդեռ վաճառքի անկումը դանդաղեց։ Եվրոյով գործարքներում գնման անկումը արագացավ, մինչդեռ վաճառքի աճը դանդաղեց, իսկ ռուբլով գործարքներում գնման աճի միտումը ուղեկցվեց վաճառքի միտման շրջադարձով՝ զգալի աճից դեպի անկում։ Արդյունքում, այս տարվա մարտի 23-ից 27-ը դրամը սկսեց թուլանալ ինչպես դոլարի նկատմամբ՝ 376.3-ից մինչև 376.5 դրամ մեկ դոլարի դիմաց, այնպես էլ ռուբլու նկատմամբ՝ 4.48-ից մինչև 4.61 դրամ մեկ ռուբլու դիմաց, միաժամանակ շարունակելով թուլանալ եվրոյի նկատմամբ՝ 435.5-ից մինչև 436.5 դրամ մեկ եվրոյի դիմաց։ Մեկ տարի առաջ՝ 2025 թվականի մարտի 27-ին, դրամի փոխարժեքը դոլարի նկատմամբ կազմել է 391 դրամ/$1, եվրոյի նկատմամբ՝ 422.8 դրամ/EUR, իսկ ռուբլու նկատմամբ՝ 4.63 դրամ/RUB: Ներկայիս փոխարժեքների համեմատ սա վկայում է դրամի տարեկան արժեզրկման մասին դոլարի և ռուբլու նկատմամբ համապատասխանաբար 4% և 0.3%, իսկ եվրոյի նկատմամբ՝ 3% արժեզրկման մասին:
ՀՀ Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ այս տարվա մարտի 23-ից 27-ը միջբանկային արժութային շուկայում ամեն օր իրականացվել են ինչպես դոլարային, այնպես էլ ռուբլով գործարքներ: Արդյունքում, դոլարային գործարքների շաբաթական ընդհանուր ծավալը կազմել է 15 միլիոն դոլար՝ 378.01 դրամ/$1 միջին փոխարժեքով (նախորդ շաբաթվա 378.30 դրամ/$1-ի դիմաց), մինչդեռ ռուբլով գործարքների ընդհանուր ծավալը կազմել է 1.045 միլիարդ ռուբլի՝ 4.62 դրամ/RUB միջին փոխարժեքով (նախորդ շաբաթվա 4.56 դրամ/RUB-ի դիմաց): Դոլարային գործարքների գագաթնակետային ծավալը գրանցվել է երկուշաբթի (մարտի 23)՝ 8.5 միլիոն դոլար, մինչդեռ ռուբլով գործարքների ամենամեծ ծավալը գրանցվել է չորեքշաբթի (մարտի 25)՝ 400 միլիոն ռուբլի։
Արտարժույթի ներբանկային շուկայում այս տարվա մարտի 23-ից 27-ը։ Նախորդ շաբաթվա համեմատ (16-20.03.26) դոլարի գնման միտումը 38.5% աճից շրջվել է մինչև 19% անկում՝ վաճառքի անկման 16%-ից մինչև 10% դանդաղումով։ Եվրոյով գործարքների դեպքում գնման անկումը արագացել է 13.4%-ից մինչև 18%՝ վաճառքի աճի 16%-ից մինչև 3% դանդաղումով։ Իսկ ռուբլով գործարքների դեպքում գնման միտումը 9.2% անկումից անցել է 2% աճի, որին ուղեկցել է վաճառքի միտման շրջադարձը՝ զգալի 2.2 անգամ աճից մինչև 56.7% անկում։ Արդյունքում, հաշվետու շաբաթվա ընթացքում գնվել է 155.9 միլիոն դոլար՝ 376.07 դրամ/1 դոլար միջին փոխարժեքով, 30.9 միլիոն եվրո՝ 433.16 դրամ/1 եվրո միջին փոխարժեքով և 6.9 միլիարդ ռուբլի: 4.58 դրամ/1 ռուբլի միջին փոխարժեքով վաճառվել է 146.3 միլիոն դոլար՝ 378.28 դրամ/1 դոլար միջին փոխարժեքով, 64.3 միլիոն եվրո՝ 439.30 դրամ/1 եվրո միջին փոխարժեքով և 3.2 միլիարդ ռուբլի՝ 4.66 դրամ/1 ռուբլի միջին փոխարժեքով: Հաշվետու շաբաթվա ընթացքում եվրոյի վաճառքի ամենաբարձր ծավալը գրանցվել է երկուշաբթի օրը (մարտի 23՝ 19.02 միլիոն եվրո), որին հաջորդել են դոլարի վաճառքի և եվրոյի գնումների ամենաբարձր ծավալները երեքշաբթի օրը (մարտի 24՝ 35.3 միլիոն դոլար և 8.7 միլիոն եվրո): Մեկ օր անց՝ հինգշաբթի օրը, գրանցվել են դոլարի առքուվաճառքի և ռուբլու առքուվաճառքի ամենաբարձր ցուցանիշները (մարտի 26-ին՝ 36.1 միլիոն դոլար և 1.5-1.02 միլիարդ ռուբլի):
ՀՀ Կենտրոնական բանկի տվյալներով՝ 2025 թվականի փետրվար-դեկտեմբեր ամիսներին Կենտրոնական բանկը արտարժույթի շուկայում միջամտել է ընդհանուր առմամբ 1.796 միլիարդ դոլարի չափով՝ ամրապնդելով փոխարժեքը փետրվարի 394.19 դրամ/1 դոլարից մինչև դեկտեմբերի 381.49 դրամ/1 դոլար: Սրանք միայն գնումներ էին:
Արտարժույթի ներբանկային շուկայում 2025 թվականի ամբողջ տարվա ընթացքում գնվել է 7.6 միլիարդ դոլար, 2.03 միլիարդ եվրո և 676.7 միլիարդ ռուբլի, մինչդեռ վաճառվել է 10.6 միլիարդ դոլար, 3.2 միլիարդ եվրո և 177.4 միլիարդ ռուբլի: Արդյունքում, դեկտեմբերին ներբանկային արտարժույթի շուկայում առքի փոխարժեքը կազմել է 380.38 դրամ/$1, 442.74 դրամ/₽1 և 4.83 դրամ/₽1 ռուբլի, մինչդեռ վաճառքի փոխարժեքը կազմել է 382.62 դրամ/$1, 449.26 դրամ/₽1 և 4.91 դրամ/₽1 ռուբլի, 2024 թվականի դեկտեմբերի առքի փոխարժեքի՝ 394.84 դրամ/$1, 413.75 դրամ/₽1 և 3.84 դրամ/₽1 ռուբլու, իսկ վաճառքի փոխարժեքի՝ 398.16 դրամ/$1, 420.09 դրամ/₽1 և 3.97 դրամ/₽1 ռուբլու համեմատ։
2025 թվականի ամբողջ ժամանակահատվածում միջբանկային արտարժույթի շուկայում իրականացվել են ավելի քան 567 միլիոն դոլարի և ավելի քան 39.5 միլիարդ ռուբլու դոլարային գործարքներ։ Միայն փետրվար-մարտ, մայիս և դեկտեմբեր ամիսներին եվրոյով գործարքներ են իրականացվել՝ ընդհանուր առմամբ 5.9 միլիոն եվրոյի չափով։ Դրան ուղեկցել է դրամի թուլացումը ռուբլու նկատմամբ՝ դեկտեմբերին հասնելով 4.88 դրամ/ռուբլի, իսկ եվրոյի նկատմամբ՝ 446.8 դրամ/եվրո, ինչպես նաև դոլարի նկատմամբ ամրապնդումը՝ 381.33 դրամ/$1, 2024 թվականի դեկտեմբերի համապատասխանաբար 3.84 դրամ/ռուբլի, 414.25 դրամ/եվրո և 396.1 դրամ/$1 ցուցանիշների համեմատ։ Այս ժամանակահատվածում միջբանկային արժութային շուկայում դոլարով գործարքների ամենամեծ ծավալը կատարվել է հունվարին (81 միլիոն դոլար), ռուբլով գործարքները՝ մայիսին (7.7 միլիարդ ռուբլի), իսկ եվրոյով գործարքները՝ դեկտեմբերին (4 միլիոն եվրո)։
Ութ տարվա «լռությունից» հետո արժույթի փոխանակման հարթակը վերսկսեց իր գործունեությունը 2024 թվականի հունիսին։ Հինգ ամսվա ընթացքում (հունիս-հոկտեմբեր) իրականացվել է 14.7 միլիոն դոլարի դոլարային գործարք, որին զուգընթաց դրամի ամրապնդումը՝ հունիսի 388.90 դրամ/1 դոլարից մինչև հոկտեմբերի 387.75 դրամ/1 դոլար։ 2024 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին արժույթի փոխանակման հարթակը անգործության էր մատնվել։ Այնուհետև, 2025 թվականին, 2025 թվականի 12 ամիսների ընթացքում արժույթի փոխանակման հարթակում իրականացվել է 29.4 միլիոն դոլարի դոլարային գործարք, որին զուգընթաց դրամի ամրապնդումը՝ հունվարի 398.75 դրամ/1 դոլարից մինչև դեկտեմբերի 381.25 դրամ/1 դոլար։ Արտարժույթի փոխանակման շուկան ակտիվ է մնացել ամբողջ տարվա ընթացքում՝ նոյեմբերին հասնելով իր ամսական առավելագույն ծավալին՝ 8.8 միլիոն դոլար։
Հիշեցնենք, որ ՀՀ միջբանկային արժութային շուկայում ռուբլով գործարքները սկսվել են 2022 թվականի մարտի 14-ին, և այդ պահից մինչև տարեվերջ իրականացվել է 8.7 միլիարդ ռուբլու ընդհանուր ծավալով գործարքներ: Հետագայում, ամբողջ 2023 թվականի ընթացքում գործարքների ընդհանուր ծավալը կազմել է 17.5 միլիարդ ռուբլի, իսկ 2024 թվականի համար՝ 39.2 միլիարդ ռուբլի: Դրան ուղեկցել է միջբանկային արժութային շուկայում ռուբլու նկատմամբ դրամի թուլացումը՝ 2022 թվականի մարտից մինչև դեկտեմբեր ամիսներին՝ մեկ ռուբլու դիմաց 4.86 դրամից հասնելով 5.8 դրամի: Սակայն, այնուհետև նկատվեց դրամի ամրապնդում ռուբլու նկատմամբ՝ 2023 թվականի վերջին հասնելով մեկ ռուբլու համար 4.47 դրամի, իսկ 2024 թվականի վերջին՝ մեկ ռուբլու համար 3.84 դրամի։ Սակայն, 2025 թվականից ի վեր դրամը կրկին սկսեց թուլանալ ռուբլու նկատմամբ՝ տարվա առաջին կեսի վերջին վերադառնալով միջբանկային արժութային շուկայում ռուբլու սկզբնական փոխարժեքին (4.86 դրամ/1 ռուբլի), հուլիսին հետագա աճով՝ մինչև 4.88 դրամ/1 ռուբլի, որից հետո նկատվեց ամրապնդում՝ մինչև սեպտեմբերի 4.62 դրամ/1 ռուբլի, սակայն հոկտեմբերից արժեզրկումը կրկին վերսկսվեց՝ դեկտեմբերին փոխարժեքը վերադարձնելով 4.88 դրամ/1 ռուբլի։
